Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

geven. Alle staking is bij den wortel afgesneden gedurende den tijd van het contract. Niets behoeft, bij eene eerlijke naleving van de afspraak, eene vriendschappelijke verhouding tusschen al de werkenden in hetzelfde bedrijf in den weg te staan. En dit beïnvloedt gewis in niet geringe mate ook de mentaliteit van den patroon, die daardoor wint in arbeidslust en arbeidskracht.

Dat hiertegenover- de noodzakelijkheid staat, iets af te staan van de tot dusverre bezeten macht, zij gereedelijk toegestemd. Maar hoe zwaar deze zaak voor velen op het eerste oog is — zelfoverwinning is te dezen opzichte niet gemakkelijk — in waardij legt zij het verre af tegen het gewin van inwendïgen vrede. En bovendien, ook nu blijft de economische positie van den ondernemer nog altijd veel sterker, dan die van den arbeider. De bedrijfsleiding, als zoodanig, blijft onaangetast. De prijs der artikelen, het afzetgebied, de te gebruiken machines, het opdoen van grondstoffen, het zijn en blijven altemaal zaken, waarover de ondernemer alleen te beslissen heeft, ofschoon het wel en wee van den arbeider toch ook hierbij wel afhangt van de juiste beslissing van den bedrijfsleider.

Wij stappen nu af van dezen eenvoudigen vorm der gemeenschappelijke overeenkomst en laten het nog wel eens aangevoerde bezwaar, als zou door haar de ca'canny-politiek, het systeem van „zachtjes-aan, dan breekt het lijntje niet", worden bevorderd, voor wat het is, overtuigd dat het veelal gemakkelijk is tegenover minimum-loonen minimum-productie vast te stellen, waardoor het euvel, dat meer in schijn, dan in werkelijkheid bestaat, geheel kan voorkomen worden. Voor de breedere uiteenzetting van voor- en nadeelen is in dit kort bestek geen plaats; het zacht verwijt van onvolledigheid pareeren wij mitsdien bij voorbaat.

Een hoogst belangrijk verschijnsel begint zich in dit stadium voor te doen. Het blijkt, dat de maatschappelijke organisatie er toch niet kernen zal, wanneer patroons en arbeiders blijven staan bij de simpele overeenkomst, gelijk die tot stand kwam, toen de vakvereeniging het contractsluiten overnam van het individu.

Bij ondernemer en bij werkman beiden treedt al spoedig ontnuchtering in. De goed- of kwaadschiks tot een contract gebrachte werkgever ondervindt vanaf den eereten dag, dat zijn niet toegetreden collega's een voorsprong hebben inzake de uitgaven voor de arbeidsvoorwaarden. De arbeidersvereeniging vergiste zich niet minder. Wel breidde het ledental zich uit, belangrijk soms, maar van de honderd procent bleef het nog verre af. De onaangename erkentenis moet er uit, dat de solidariteit nog niet bijzonder sterk ontwikkeld is. De vastgestelde bepalingen worden hier en daar, binnenkort welhaast overal, ontdoken, en bened.en het loon en boven den arbeidstijd biedt men zich aan. Zonder krasse maatregelen gaat het samenleven van patroon en gezel in één verband groot gevaar loopen. Het is duidelijk, dat er een kloek besluit moet genomen worden, zal het gevaar de kop nog kunnen worden ingedrukt. Het verplicht lidmaatschap alleen kan hulpe bieden.

Sluiten