Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

bleek inderdaad „geneigd tot alle (kwaad". De wet van bet eigenbelang, del groote emnornische grondwet, groeide aan tot een geweldige polyp, die alles met blaar vangarmen omiHuisterde. Voor bet „welbegrepen eigenbelang" trad bet meest geraffineerde egoïsme in de plaats, vooral sinds „de gelegenheid den dief maakte", d.w.z. sinds in de fabrieken straks stoom en electriciteit opkwamen en het kapitaal zich tot naamlooze vennootschappen, trusts enz. ging vereenigen, toen de persoonlijke verantwoordelijkheid zoek raakte, die vroeger bij kleinere, meer patriarchale verhoudingen nog, een zeker tegenwicht bood. De maatschappij groeide niet uit in harmonie, zooals men naïevelijk had gemeend, maar in volslagen disharmonie, met name in de disharmonie van kapitaal en arbeid. En — zóó stond daar opeens voor de oogen eener verschrikte menscbheid de sociale kwestie als de groote aanklaagster van een rnenschheid, een Christelijke rnenschheid nog wel, die Gods gebod met voeten had getreden als nimmer tevoren! Daarom gaat er van de sociale kwestie zulk een ontzaglijke roepstem uit tot de Gemeente des Heeren. En daarom is het zoo vreeselijk, dat maar al te velen nog slapen en alzoo praktisch de liberale leuze huldigen: „godsdienst is privaatzaak", „het is genoeg, als ge Gods omgang zoekt in het verborgene, ge hebt uw godsdienst niet uit te dragen in het publieke leven, nu ja, nog wel in het poMekë leven rnisschien, maar toch zeker niet in het .sociale leven". r ■

De sociale kwestie, heeft dus twee oorzaken: 1. de klassieke school met hare ófczjjzetting van Gods gebod en haar laat-maar-waaiensysteem,Aai nog zijn nawerking oefent in tal van ktfngen, ook onder ons; 2.-het opkomen van het moderne industrialisme (fabriek, stoom, electriciteit, heel de moderne techniek) en het moderne kapitalisme (tusschen deze twee is wisselwerking, doch de moeder is het industrialisme). De sociale kwestie kwami op in Engeland in 't begin der 19e eeuw en heel die eeuw is gevuld met pogingen om haar op te lossen. En nog steeds is men niet g slaagd. Welk een oorzaak van schaamte voor Christus' Gemeente, die toch „de Pilaar en Vastigheid der waarheid" behoorde te zijn en in hare levensbanier heeft geschreven: „Gij zult uwen naaste liefhebben als uzelven"!

Welke is dan nu onze naaste taak, uit ethisch oogpunt? Drieërlei: ï. principieele bestrijding van het individualistisch-egoïstische uitgangspunt der -klassieke school, die Gods gebod heeft onttroond en daardoor oorzaak is geworden der maatschappelijke ontbinding en verwording; 2. een onderzoek instellen, of het kapitalisme in zijn moderne ontwikkeling al dan niet zedelijk gerechtvaardigd is volgens de beginselen van Gods Woord; zoo ja, het moedig aanvaarden met Wilh. Foerster b.v., zoo neen, het even moedig verwerpen en aansturen langs wettigen weg op geleide!ij|ke wijziging der bezitsverhoudingen; 3. terwijl dit onderzoek plaats heeft, het nemen van al die maatregelen en bevorderen van al die wetten, die dienen kunnen om de sociale ellende te lenigen en te verhelpen.

Het tweede punt stond nu niet op het program, blijkbaar om praktische redenen, die te billijken zijn. Het stond wel op het program van het eerste Ohr. soc. congres en blijft aan de orde, het moest nu worden herinnerd juist in verband met het ethische. Want alleen die economi-

Sluiten