Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

dat lichamelijke toestanden, stoornissen en ziekten haar ónmiskenbaren stempel drukken op het geestelijk leven. Bewijzen hiervoor treffen we aan in de prikkelbaarheid en zwartgalligheid van kanker- en hartlijders en van leverzieken, de neerslachtigheid en indolentie van lijders aan bloedziekten en aan suikerziekte. Voor den scherpen waarnemer bestaat er wel geen enkele lichamelijke aandoening, die niet op een of andere wijze haar stempel drukt op, haar afspiegeling heeft in het zieleleven." (Dr. Soesman).

Het is een klein kunstje het scheikundig milieu, waarin de hersencellen leven, te bederven, te vergiftigen. De toediening van alcohol of andere narcotica als opium, chloroform, cocaïne enz een zuiver lichamelijk iets, heeft kennelijke psychische storingen tengevolge. Soortgelijke invloed hebben ook de reeds genoemde giftige vermoeidheidsstoffen. Tegenzin, prikkelbaarheid met haar discipelen, de bruuske uitbarsting en de onbillijke, ja vijandige bejegening, hebben veelal haar grond in sterke vermoeidheid. Elke physische toestand, zoo ook de lichamelijke vermoeidheid, treedt over de psychisch physische grenzen heen en stuurt den geest in de war.

Het Rousseausche „retournons a la nature" zou ik in onzen tijd aldus kunnen opvatten: vergeten wij nooit, dat wij, dat het levende lichaam onder even strenge natuurwetten staat als de doode materie. Welnu, is het dan niet logisch, zorg te dragen lichamelijk op hoog peil te geraken? Zal men, met dergelijk weten toegerust, uit eerbied voor zich zelf niet er tegen waken door uitspattingen in welke richting ook of door een tegennatuurlijke levenswijze zijn eigen valentie te drukken?

Maar meer nog, is het niet menschenplicht door positieve maatregelen zijn levenskracht te vergrooten ? Een natuurwet in de physiologie luidt: de functie vormt het orgaan. Dit geldt voor hersenen, spieren, huid of welk orgaan ook. De oefening is het, waardoor we ons kapitaal vergrooten, waardoor we in staat zijn tot op hoogen leeftijd blijmoedig groote sommen arbeid te leveren.

Lichamelijke welstand brengt met zichzielewelstand. Men kan zich ziek gevoelen, waardoor ook op het zieleleven een sourdine gezet wordt, maar men kan zijn gezondheid ook voelen, werkelijk als een weelde zich bewust worden.

Ook deze toestand treedt over de physisch-psychi-

Sluiten