Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

of meerjarige contractkoelies te assimileeren aan, en in te burgeren in van Java hier overplante familiekolonies, en omgekeerd, evenzeer is het bezwaarlijk, den contractkoelie zijn pondok te doen vergeten, („kazerne-woningen" heet het elders,) én hem te doen wennen aan een eenzamer gelegen eigen huisje met een lapje grond. Zelfs gepensioneerde koelies waren vaak alleen door bedreiging met verlies van pensioen te bewegen, om zich de vele voordeden voor hen aan het welslagen der kolonisatie — en „nederzettingen" — proeven verbonden, te laten welgevdlen!

Geen wonder dat van regeeringswege het vraagstuk van de afschaffing der P. S, officieel losgemaakt is van het welslagen van kolonisatie- en andere proeven, en niet geheel ten onrechte meende een hoog regeeringsambtenaar, bij zijn bezoek aan Deli in het voorjaar van 1918, dat men niet verder naar „arbeidskolonies of nederzettingen" behoefde te zoeken, aangezien deze in de pondoks reeds aanwezig waren!

Wanneer de Deli-koelie eenmaal, onder eene nieuwe regeling, een andere persoonlijkheid is geworden, zullen o. i. arbeidersnederzettingen of kolonies in zooverre kunnen slagen, dat zij aantrekkelijkheid krijgen, in de eerste plaats voor gepensioneerde werklieden en hunne families, en in de tweede plaats voor arbeiders met zekere ervaring die een uitgesproken voorkeur hebben voor het geregelde familieleven.

Als HULPMIDDEL tot het voorzien in de behoefte aan werkkrachten, doordat arbeidersfamilies op den duur zich blijvend op de onderneming zullen vestigen, (waartoe ook weer niet op elke onderneming gelegenheid bestaat), verdienen kolonies en arbeidersnederzettingen onze volle belangstelling, maar gesteld, hetgeen niet is te voorzien, dat eenmaaal ALLE koelies van dergelijke nederzettingen deel uitmaakten, dan zouden zij het toch evenmin als nu, en evenmin als de Europeesche arbeider, kunnen stellen zonder wetten en regels, die ook effectieve uitwerking moeten hebben, willen zij reden van bestaan hebben.

Nu is het slechts de vraag of er vaste punten te vinden zijn, waarop een arbeidsregeling zonder Poenale, dus met Civiel-r rechtelijke sanctie zou kunnen steunen, of bij den inlandschen arbeider aangrijpingspunten te vinden zijn, middels welke het mogelijk zou kunnen zijn, blijvend contact in het leven te roepen tusschen den inlandschen arbeider en een voor hem gemaakte arbeidregeling.

Hoewel wij onze conclusie handhaven (Hoofdstuk II) dat na, evenals vóór de afschaffing der P. S. de inlandsche arbeider niet essentieel van aanleg en karakter veranderd is, is het niettemin een feit, dat de inlandsche arbeider veel leeren kan, en ook veel geleerd heeft.

Sluiten