Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

meen belang? Zou de maatschappij de lyn Batavia-Tandjong Priok niet een jaar voor rekening en onder controle van het Gouvernement kunnen exploiteren, ten einde op grondslag der verkregene resultaten eene billijke overeenkomst te sluiten? In de aangehaalde zinsnede wordt het negatieve resultaat der onderhandelingen op rekening der Maatschappij gesteld, die geen kans zou hebben gezien een deugdelijk voorstel te doen. Doch kan het bezwaar ook gelegen zijn geweest in de eischen van den Staat? Heeft men van Regeringswege rekening gehouden met den aard van deze havenljjn? De spoorweg van Batavia naar Tandjong-Priok is niet met een gewonen spoorweg gelijk te stellen. Eigenlijk zou een stoomtram aan de behoefte voldoen. Want de ly'n moet dienen om des morgens en des avonds het werkvolk van Batavia naar de haven te brengen. Voorts moet er een trein beschikbaar zijn op onbepaalde tijden, zoodra en zoo dikwijls eene stoomboot aankomst of afvaart. Op goederenvervoer valt op dit lijntje niet te rekenen. Want de producten, die van de bovenlanden komen, worden te Batavia in de pakhuizen geborgen en later daaruit met praauwen aan boord der schepen gebragt, en in dat goedkoope vervoer zal de spoorweg naar de haven geene verandering brengen. Had de Staat derhalve dit lijntje als een gewonen spoorweg willen laten exploiteren en aan de Maatschappij bijvoorbeeld den eisch gesteld om een zeker aantal treinen op gezette tijden te laten ry'den, het ware te begry'pen, dat de Maatschappij zoodanige voorwaarde niet had aangenomen.

Aan den anderen kant is het noodig, dat de Staat zich niet de wet late stellen door de Nederlandsch-Indische Spoorwegmaatschappij. Te regt is de Regering van gevoelen dat het minder fair zoude zyn van Staatswege eene concurrerende ly'n van Batavia naar Buitenzorg aan te leggen; doch wanneer de Nederlandsch-Indische spoorwegmaatschappij volstrekt weigert aan redelijke eischen van exploitatie eener kleine lyn van 8 kilometer te voldoen, dan behoorde men niet op te zien tegen het bouwen eener Staatsljjn van Batavia naar Buitenzorg en zou het Staatsbelang daarvoor eene uitgave van vier millioen eerder wettigen, dan den prys van zes millioen voor den bestaanden in min of meer onvoldoenden toestand verkeerenden spoorweg.

By deze fianciele bezwaren kwam nog eene bedenking van anderen aard. Het is, werd betoogd, niet geraden, dat de ly'n Batavia-Buitenzorg overga aan den Staat, omdat die lijn de eenige particuliere spoorwegly'n is, welke, wat spoorwydte betreft, gelijk is aan de Staatsspoorwegen op Java. Het is van belang, dat de mogelijkheid der zuivere vergelijking tusschen de kosten van particuliere en die van Staatsexploitatie niet verloren ga, opdat wy' met de uitkomsten, die de ondervinding zal aanwijzen, by de verdere ontwikkeling van het spoorwegwezen op Java ons voordeel kunnen doen.

Eenige leden, de wenschely'kheid beamende, dat de exploitatie der drie einden spoorweg Preanger-Buitenzorg, Buitenzorg-Batavia en Bata-

Sluiten