Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

„Dichtung und Wahrheit" te vergelijken met de „Confessions", om dit gewaar te worden.

In Frankrijk ook vooral gold de liefde als een aristocratisch sentiment, waar de burgerman buiten stond. Nadat de liefde aanvankelijk was geëxalteerd tot de „hooge deugd" van ridders en jonkvrouwen, werd ze tot „galanterie", tot levenskunst, merkteeken (distinctie-middel) van verfijnde cultuur, en dus al evenmin voor den eenvoudigen burgerman bereikbaar. We hebben het eerder gezegd: in een bloeiende collectiviteit, waar door de geestelijke uniformiteit der leden — zich voordoend als gebrek aan menschenkennis en aan zelfkennis — van „innerlijke waarheid" in de kunst geen sprake kan zijn, richt zich de kunstenaar uitsluitend op uiterlijke distinctie-middelen, om de belangstelling van gehoor en lezer, die het contrast nu eenmaal van noode heeft, gaande te houden. Waar het groote conflict tusschen Mensch en Wet verzwegen wordt, omdat het eenvoudig niet bestaat — blijft den kunstenaar niet veel anders dan de conflicten van „liefde" en „eer" — en dan worden tevens in die beide gebieden de distinctie-middelen gezocht, waardoor de ,yheld" en de „heldin" zich van den gemeenen toeschouwer onderscheiden. „Liefde" en „Eer" werden alzoo het uitsluitend deel van den edelman. Het verschil tusschen de verheven, beheerschte, vlekkelooze en onwrikbare liefde bij Corneille en de loszinnige, luchtige galanterie bij Marivaux markeert duidelijk het verschil tusschen den ethisch-geïdeaUseerden ridder van de zeventiende en den aesthetisch-geïdealiseerden 'hoveling van de achttiende eeuw, maar beiderlei „liefde" is aristocratisch. Ja, ze is zelfs „Christelijk": bij de groote klassieken kuisch, bij Marivaux en Crébillon onkuisch, doch als zonde verzwegen of beleden; „overspel", naar geen „vrije liefde", geen fier-verdedigd recht van de persoonlijkheid.

Sluiten