Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

een verrassende overeenkomst met wat ons het hedendaagsch neo-Katholicisme nog steeds geeft te zien. En zooals Auguste Comte de innerlijke onwaarachtigheid heeft blootgelegd van het eerste, zoo heeft Anatole France, op zijn wijze, het laatste in zijn voosheid en valschheid aan den kaak gesteld, en wel in zijn zoo luidruchtig en zoo ten onrechte als zedeloos en frivool misprezen boek „La Révolte des Anges", 't welk eigenlijk geen andere strekking heeft dan aan te toonen, dat de hedendaagsche katholiek van zijn „geloof" niets meer gelooft en van zijn dogma's niets meer belijdt, dat zijn leven in de meest krasse tegenspraak is met zijn leuzen en zijn leugens. Zulk een uiting kan dan ook alleen worden begrepen en gewaardeerd als tegenhanger van een boek als „L'annonce faite è Marie" van den grooten mystificateur Claudel.

Die innerlijke valschheid kon den (immers individualistisch, düs critisch-geboren) tijdgenoot op den duur toch niet verborgen blijven. De besten, die redelijksten leerden ervan gruwen. En dit alles is wel zeer leerzaam voor hen, die in de groote macht van de opvoeding gelooven! Wat is er niet gedaan om de jeugd te vormen en te kneden door priesterhanden sinds in 1814 de Jezuïeten-orde weer werd ingesteld en hoe luttel heeft het geholpen. Met 'hoeveel ijver gaven ze op het college Henry IV elk temperament, eiken stand het zijne! De priester-prins De Rohan bezielde er de aristocratische jongelieden met geestdrift voor de Maagd van Orléans en voor den ridder Bayard — fantasten en droomers konden er te gast gaan aan Janson's verhalen van zijn pelgrimstochten in het Heilige Land, subtiele geesten verdiepten er zich in Lamennais' spitsvondigheden — en nochtans, ondanks dit alles* ondanks twee deelen Bonald en vier deelen Lamennais vol onomstootelijke „bewijzen", aan gansche rozenkransen van verpletterende ergo's samen-

Sluiten