Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

overeind houden van collectiviteiten op den ouden kerkelijk-maatschappeUjken grondslag wordt dus in de negentiende eeuw meer zelfzucht dan zelfverloochening besteed en slechts in zooverre „idealisme" als de wanen en verblindingen van onrijpe intellecten, onvoldragen geesten aldus mogen worden genoemd.

De groote geesten en onzelfzuchtige gemoederen staan bewust of onbewust, openlijk of heimelijk aan de zijde van Prometheus —i althans in geenen deele aan die van Jupiter.

Dat dit waar is, wordt op curieuze wijze bevestigd door een boek als Bismarcks „Gedanken und Erinnerungen," ?t welk eenvoudig verbijsterend is van met naïeve, zelfingenomen vrijmoedigheid geëtaleerde geestesarmoede.

Vergelijkt men dit werk met bijvoorbeeld Buckle's „History of Civilization in Englamd" — 't welk ons toch met zijn tot in het absurde doorgevoerde causaliteitstheorie nu ook alreeds als „verouderd" en eenzijdig aandoet -T- dan past voor den geest van Bismarck's geschrift geen minder woord dan barbaarsch. Hier openbaart zich een schier ongelooflijke geslotenheid voor alle ethische, filosofische en historische inzichten, die de negentiende eeuw heeft veroverd — een echt-egocentrische mengeling van cynisme en zelfverblinding, een Machiavellistisch tekort aan moraal, doch zonder een spoor van Machiavellistische geestesgrootheid, een doezelige dooreenwarring van rauwe oprechtheid ten opzichte van eigen doeleinden, waarbij slechts machtsvragen, en van wonderlijk „idealisme" ten opzichte van des tegenstanders doeleinden, waarbij onmiddellijk rechtsvragen op den voorgrond worden gebracht —i dat is een typisch egocentrisch meten met veel meer dan twee maten, hinken op veel meer dan twee gedachten, met slechts één „immanent dogma:" dat soort „patriottisme" en zoogenaamde Monarchen-vereering, 't welk nu eindelijk

rrometheus. 38

Sluiten