Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

.als hoogste bestemming op zijn wijze te begrijpen (dat is: te zijn, mee-te-beleven), verstart zich in den wetenschappelijk-aangelegde datzelfde oritwikkelmgB-begrip tot een 'ijzeren wetmatigheid, voorgesteld als definitieve en „objectieve" waarheid voor iedereen en voor altijd, het kennen waarvan 's menschen hoogste bestemming moet zijn,

We zeiden zooeven, dat er in de negentiende eeuw — nadat onder de Restauratie de oude collectiviteiten — Kerk en Staat — hun waren aard en bestemming hebben blootgelegd — aan het stichten en instandhouden van zulke collectiviteiten op den ouden grondslag geen intellect, geen idealisme en geen enthousiasme meer wordt besteed, zooals we door ons oordeel over Bismarck's „Gedanken.. .** hebben toegelicht — maar dit beduidt volstrekt niet dat er nu ook geen intellect en enthousiasme en idealisme meer wordt besteed aan het projecteeren van nieuwe gemeenschappen, nieuwe collectiviteiten.

Integendeel — het autoritaire en ordelievende karakter van het wetenschappelijke dogmatisme, Positivisme genaamd, zal zich in zijn afkeer van de „anarchie intellectuelle", waarvan den legisten en den metaphysici de schuld wordt toegeschreven — want in het dogmatisch gemoed is immer -plaats voor „gelijk" en „ongelijk", „waar" en „onwaar""— een samenleving willen denken, waarvan de wetten moeten zijn opgesteld in overeenstemming met de in de natuur (door hen) aanschouwde wetmatigheid en doelmatigheid en daar een nieuw dogmatisme steeds de basis is voor een nieuw collectivisme (waar beide immers hetzelfde zijn in hun beteekenis van het Absolute uit), zoo spreekt het wel vanzelf dat de basis van de nieuwe gemeenschap, gelijk de grondleggers van het socialisme, Saint-Simon en Fourier, zich die droomen, door het wetenschappelijk dogmatisme,

Sluiten