Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

verlaten, haar zwakheid niet tegemoetkomen mag. Zijn» gansche leven heeft hij gemeend God te volgen, en in zijn. stervensuur hoont hem de stem „God is Erbarmen". Maar had hij God in erbarmen gevolgd en om dat erbarmen de rechtvaardigheid verzaakt, het kwaad niet uitsnijdend, maar verbloemend, vergevend, niet straffend, had hij voorkind en vrouw zijn post verlaten — dan had de Stem hem toegeroepen: „God is Rechtvaardigheid" —, vóór de lawine zijn afgemat hart, verstrikt in tegenstrijdigheid, verdoold' in zichzelf, voor eeuwig begroef. Als eenmaal Orestes, vervolgen hem de Furiën, omdat hij, naar het eene strevend,, het andere verzuimde, de eene Wet betrachtend, de tegenwet schond — en dit is het loon van wien vrouw en moeder,, kind en zichzelven offerde.

Hier openbaart zich de menschelijke Ontoereikendheid niet langer als „zedelijke schuld", maar als Noodlot. Van Kandaules kan nog worden gezegd — in den aanvang en naar den schijn althans — dat hij faalde, van Judith eveneens — maar Brand faalde in dien zin nooit en nimmer. Zijn „goede daden" zijn niettemin allemaal... slechte daden.

De Waarheid! Dokter Stockman (Ibsen's „Volksvijand") stikt in de leugen, in de maatschappelijke leugens van. proosten en bisschoppen, machthebbers en aandeelhouders, in de leugens van Orde en Gezag en Gemeenschapsbelang, waarin alles, wat ten hooge streeft, wordt doodgedrukt. Wie die het ziet twijfelt aan de onvermengde waarde der daad van den man, die om waarheid komt, en waarheid eis einen waarheid spreekt?

Zulk een man is Gregers Werle („De wilde Eend"). Hij klopt aan de deuren van alle huizen — waar menschen vredig en gelukkig dn leugens leven — met zijn ideale schuldvordering en vindt zich ontvangen als „dertiende aan den disch". Als Brand, overtuigd van zijn plicht, wrikt hij de waarheid.

Sluiten