Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

het brein van zijn maker. Want perfectioneeren is simplificeren, of het vulkachels dan wel gedachten betreft.

Inmiddels is Sighele's slot-uitspraak — door hem zelf, blijkens den nadruk, dien hij erop legt, terecht als fundamenteel gevoeld — ook voor ons het kardinale punt van de gansche bewijsvoering en van den geestestoestand, door die bewijsvoering weerspiegeld. Zij is de erkenning, de verheerlijking van de coüectiviteit, ingeschapen door de democratische, min of meer „socialistische" gezindheden van den tijd, de spitsvondige, vernuftige redding van het essentieele in het Spenceriaansche dogma — 'twelk als „wetenschappelijke grondslag" van die gezindheden nog dienst moet doen, zelfs waar toch reeds een begin van vermoeden omtrent het fundamenteel verschil tusschen „individueelen mensch" en „mensch in de collectiviteit" voorhanden is!

Ze formuleert tegelijkertijd — die slot-uitspraak — de opvatting der wetenschappelijken van het Prometheusprobleem, hun beoordeeling van Prometheus, die is en moet zijn een veroordeeling, bij deze algeheele miskenning der werkzaamheid van het persoonlijke, creatieve intellect, van de werkzame, tegenstrevende persoonlijkheid.

In zulk een systeem is het levende individu even volkomen uitgeschakeld als in een systeem, dat op Openbaring en Absolutisme berust. Het „Soyoms Soumis" van Bossuet is vervangen door Comte's „Que c'est doux d'obéir", 'twelk met eindelooze variaties in alle mogelijke moderne collectiviteiten dienst zal doen.

Voor de dragers van het oude, nationale, kerkelijkmaatschappehjk dogmatisme was Prometheus een misdadiger, die zich vergreep aan de goddelijke wetten in hunne aardsche vertegenwoordigers — voor de dragers van het moderne internationaal-wetenschappelijke dogmatisme is Prometheus een dwaas, die — en dat nog wel zonder eenige

Sluiten