Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

en zuivere gemoederen van de tweede helft der negentiende eeuw — Wagner en Ibsen, Strindberg, Anatole France,, Galsworthy en Shaw — voor het verdrukte, recht-envrijheid-vragende socialisme verteederd, en allen zijn ze genezen, toen ze het fundamenteele onderscheid leerden vatten tusschen de rechtmatigheid der eischen (ook de eisch der Katholieken was op zichzelf rechtmatig) en de gemoedstoestand van hen die ze stelden, en die geen rechtvaardigheid en geen vrijheid en geen redelijkheid, maar macht beoogden, en wraak, en vergelding en vooral de glorie van „De Partij", die tegelijk hun eigen glorie beduidde, zonder recht te weten waartoe.

En in dit verband is de vergissing dubbel verklaarbaar, omdat het moderne socialisme heet te zijn voortgekomen uit het oude gevoelssocialisme Inderdaad i s het er uit vcwrtgekomen, zooals de Kerk uit het Geloof — door van het geloof te vervreemden en tot het tegendeel ervan te worden.

Het verschil tusschen het oude gevoelssocialisme en het moderne „wetenschappelijke socialisme" ligt opgesloten in het verschil tusschen de individualistisch-^^ formule „Vrijheid, Gekjkbeid, Broederschap" en de collectivistische formule „Proletariërs aller landen, vereenigt U"„ op den basis van klasse-antagonisme.

De overgang van het een tot het ander beteekent niet minder dan de overgang van een rechtseisch tot een machtseisch, van den wijden droom eener betere en gelukkiger menschheid, waartoe de persoonlijke volmaking een niet geringe factor zal moeten zijn — naar het plan eener veranderde productie en daarmee samenhangende „economische verhouding", waarvan het tot stand komen .historischnoodzakelijk" heet, waaraan dus het individu door zijn persoonlijke gedragingen niets verhaasten en niets vertragen kan, maar die, niettemin — zonderlinge tegenstrijdigheid —

Sluiten