Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

een zeker mild medelijden om hun blindheid en hun gemis, en een zekere dankbaarheid, omdat ze immers 'bijdragen tot zijn leering en zijn amusement. En hij glimlacht — de glimlach van den Humor.

Anders dan de bijtende, agressieve, militante satire van Voltaire is de humor van Anatole France, in een sfeer van zacht-lachende, schier ontroerde geringschatting. Vaak heeft men den stijl van Anatole France met dien van Voltaire vergeleken en niet ten onrechte — maar wij voor ons zien toch een inniger overeenkomst met den stijl van Pierre Bayle. Beiden hebben ze die .douceur", dat fluweelig-ingehoudene, d.w.z. France bijna altijd, Bayle niet steeds — waarnaast de stijl van Voltaire zich droger en schrijnender vertoont. In Bayle's „Nou veil es de la République des Lettres" kan men volzinnen vinden, die door Anatole France zoo in hun geheel konden zijn overgenomen. Beiden is het agressieve van Voltaire vreemd — Bayle omdat hij aan actief optreden tegen bestaande instellingen nog niet toe — Anatole France omdat hij het „te boven" is.

Voor den aldus ingestelden „humorist" verschijnt Prometheus noodzakelijkerwijs als een dwaas, Prometheus, die het leven forceer en wil; die aan 's levens harmonische tegenwegende volheid in een blind fanatisme, dat eens voor al sommige dingen als „goed", andere als „kwaad" heeft bestempeld, een deel van zijn fundamenteele elementen meent te kunnen onttrekken, die stomp en hardnekkig de veelzijdige ontplooiingen van den menschelijken geest aan zijn eigen dogma toetst en verwerpt — die inmiddels, zonder het te bemerken, steeds het „goede" willend, steeds het „booze" baart, omdat goed en boos in elke daad, in elke handeling onafscheidelijk zijn vergroeid, als de voor- en achterzijde van hetzelfde blad papier, daar ze slechts zienswijzen en relaties zijn — die bloed vergiet, om bloed te

Sluiten