Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Zóó belaadde zich Orestes met schuld, omdat hij zijn moeder doodde — had hij zijn vaders eer niet aldus gewroken, hij had zich evenzeer met schuld beladen. Wel voelde Gamelin, wie hij was en wat hem wachtte, toen bij zij» Orestes op het doek zijn eigen trekken gaf.

Het is niet aan dien humorist vol douceur, Anatole France, om op Orestes, die Prometheus wilde zijn, de furiën, van zijn verontwaardiging af te zenden. Integendeel: „quioonque eöt accepté de se mettre a sa place eüt agi comme lui."

Het is slechts door een toeval, dat anderen niet tot zulk een taak gedreven worden, niet Trubert, die leeft en sterft, als ijverig en vlekkeloos ambtenaar, zooals elke collectiviteit ze kent en eert — niet le père Longuemare, wiens fanatisme zich nu alleen als een zachtzinnige, kinderlijke dwaasheid vertoont, doch in wien een Paphnuce steekt, een der door de Kerk zoo vereerde strijdbare Heiligen — want evenals die is Robespierre met zijn „ame-de-procureur" en zijn erfenis, van honderdvijftig francs, is Gamelin ten slotte de zoo hooggeprezen rnan-uit-êen-stuk, trouw aan het eigen beginsel tot in den dood, en dien men alleen niet als zoodanig eert en prijst, omdat men alleen idealisme eert en prijst, dat in eigen kraam te pas komt, wèl een generaal, die door bloed waadt om een stad te veroveren, niet een revolutionnair die door duizendmaal minder bloed waadt om de wereld gelukkig te maken. Maar Orestes-Gamelin wordt bestookt door de furiën van het zelfverwijt. Want, en dit is nog weer een zijde van menschelijke ontoereikendheid, hij kan zijn eigen, daad niet dragen. Tegen de oude instincten van menschelijkheid en mededoogen, die juist in hem, als in alle revolutionnairen, zoo sterk ontwikkeld zijn, legt zijn exaltatie van redder der republiek, legt zijn plichtsgevoel als rechter het af. Wat hij op zich nam uit liefde tot de menschheid, kan hij juist uit liefde tot de menschheid niet volbrengen — elke

Sluiten