Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

HOOFDSTUK I.

Klankvergelijking.

De letterteekens, welke door de YVesleyaansche zendelingen voor de Bijbelvertaling in 't Mbaudialekt ingevoerd zijn en thans vrij algemeen gebruikt worden, zijn 1:

ab c degikl mnopqrstuvwy

Van deze letters worden b, d en ^steeds met eenen nasalen voorslag uitgesproken; dus als mb, nd en ngg of ngk. In den tongval der bergbewoners van Viti Levu gaat volgens Gatschet deze regel volstrekt niet altijd door, en hoort men behalve de uitspraak mb en nd ook b en d\ bijv. bati en mbati; bitu en mbitu. In dezen tongval vinden wij dus hetzelfde verschijnsel als in 't Javaansch, waarin gelijk bekend is, b en mb,gen ngg telkens wisselen; ook d en nd, k en ngk worden menigmaal, vooral in de oudere taal, door elkander gebruikt.

De c verbeeldt den klank van de Engelsche zachte th, de ö van 't NieuwGrieksch. Hale heeft dit laatste teeken, in plaats van de c der Bijbelvertaling.

Degdrukt den klank van onze ngin dingen uit.

De k heeft eene dubbele waarde, die vaneen van deFransche^in grand, dit laatste vooral vóór eene i. Hetzelfde geldt van de^-, die nu eens ngg, dan weêr ngk voorstelt.

Hoe geschikt bovenstaand alphabet voor 't dagelijksch gebruik ook zijn moge, geeft het toch licht aanleiding tot verwarring wanneer men hetFidji te vergelijken heeft met de verwante talen. Daarom zal ik mij in deze verhandeling van de volgende letters bedienen:

a b ó d e ng i k (of g) 1 m n o p ngg (of ngk) r s t u v w y.

Het aantal klanken is, zooals men verwachten kon, grooter dan dat der letters. Elke klinker vertegenwoordigt minstens twee klanken, eenen korten en eenen langen. De korte e en o schijnen in 't hoofddialekt steeds als è en d, gelijk bijv. in Engelsch met en not, uitgesproken te worden; de overeenkomstige lange als é en ó\ Hazlewood bezigt omgekeerd den gravis om de lange, den acutus om de korte aan te duiden.

De bergtongval bezit nog eene h, die evenwel vrij willekeurig toegevoegd

1 De letters uitsluitend voor vreemde woorden bestemd, komen niet in aanmerking.

Sluiten