Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

of weggelaten wordt, en meestal, zoo niet altijd, onoorspronkelijk is, bijv. in hika, visch; huda, ader. Voorts heeft dezelfde tongval eene/, die in 't dialekt van Mbau alleen in vreemde woorden voorkomt.

Van de andere tongvallen is op te merken dat de bewoners van Vanua Levu geen k meer bezitten en daarvoor een spiritus /<?«« gebruiken of, zooals Gatschet het uitdrukt: «lassen statt derselben einekurzeUnterbrechung der Stimme eintreten.» Dat is dus dezelfde klank, dien in 't Javaansch de sluitende k (behalve achter e), en de Maleischesluitletter?heeft. Volkomen hetzelfde verschijnsel als in t I*idji van Vanua Levu doet zich voor in 't Samoa, waarover later meer. Nog verder dan 't Vanua-Levusch en Samoa zijn het Bugineesch, en eenige Ambonsche tongvallen e. a. gegaan, voor zooverre in deze eene k aan t begin van een woord of lettergreep meermalen spoorloos verdwijnt.

In den tongval van Lau is er eene dj (Engelsche f), die elders uitsluitend in vreemde woorden voorkomt. Jammer dat men uit het ééne voorbeeld, dat Hazlewood opgeeft, djiko voor tiko, niet kan opmaken aan welke Indonesische klanken die dj beantwoordt. Ik vermoed dat het deels met de Maleische en Javaansche dj, deels met eene Javaansche d vóór den klinker i, deels met Mal., Jav., Mak., Bug. tj overeenstemt.

Om de thans bestaande klanken van 't F. te herleiden tot die welke in gebruik waren in de M. P. grondtaal onmiddellijk vóór den tijd der eerste splitsing 1, moet men zich eerst door middel van vergelijking eene voorstelling gevormd hebben van het klankstelsel dier oude taal. Het kan niet anders of die voorstelling is gebrekkig en vol leemten, maar sommige trekken \an het ontworpen beeld zijn volkomen duidelijk. Om nu op te sporen, welke klankovergangen er in den loop der eeuwen in de Fidjitaal zijn tot stand gekomen, heeft men haar woordenschat te vergelijken met die harer verwanten. Bij zulk een onderzoek blijkt dat sommige oude klanken tot heden toe bewaard, en andere verloopen zijn. Als eersten algemeenen, doch niet altoos doorgaanden regel, kan men stellen dat één en dezelfde klank der grondtaal door één ook in 't F. vertegenwoordigd is, hetzij door denzelfden of door eenen anderen, doch in allen gevalle door één. Afwijkingen op dien algemeenen regel laten zich meermalen licht verklaren, hetzij uit den invloed van onmiddellijk volgende of voorafgaande klanken, of door de groote verwantschap en dus verwisselbaarheid van bepaalde klanken, zoo-

1 Tot den oorspronglijken toestand in strengen zin, d. i. don allcroudsten toestand der taal, kunnen wij niet opklimmen, evenmin als bij Indo-Germaansche taalvergelijking. Wat voor «Indogermanische Ursprache» doorgaat, is verre verwijderd van den oorsprong. De Indogermaansehe grondtaal, die wij ten naastenbij in hare gedaante kunnen herstellen, is slechts in betrekkelijken zin oorspronkelijk, in denzelfden zin waarin Latijn het oorspronkelijke is van Italiaansch enz. Zoo ook is het mot de M.P. grondtaal.

Sluiten