Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

scheidden. De eerste onderstelling is zuiver hersenschimmig: er is geen zweem of schaduw van bewijs dat de w van wëngi, F. bongi, Sam. po (pongi-a) e. dgl. in de grondtaal verschild heeft van die van wanua, F. vanua, Sam. fanua1, e. dgl. Vermits nu de eerste onderstelling vervalt, blijft er niets dan het tweede geval over. Vraagt men waarom de oude w zich in de F. Polyn. moedertaal gesplitst heeft, dan moet ik het antwoord schuldig blijven, evenals ik niet zou weten te zeggen waarom men in 't Skr. dwara voor dhwara, of hita voor dhitazegt, en waarom de Franschen 't Lat. foris in hors hebben laten overgaan, hoewel zij gewoonlijk de/aan 't begin behouden hebben. Mocht men echter vragen hoe de w zich in twee, thans aanmerkelijk van elkaar verschillende klanken, gesplitst heeft, dan zou ik ter verklaring de aandacht vestigen op O. en N. Javaansch. In deze talen toch blijft de w in een groot aantal woorden gespaard — behalve achter een neusklank, als wanneer de w in b moet overgaan. Reeds in 't O. J. treft men in enkele woorden b naast w aan, bijv. in bungah, bloem, naast wungah. Terwijl nu in 't Jav. de w in begin eens woords reeds meermalen door de b is verdrongen, hebben Mal., Day., Tag., Bis. enz. zulk eene w regelmatig door b vervangen. Derhalve, in 't O. en N. J. is er een begin van verwarring tusschen w en b. Stel dat hetzelfde van toepassing is op de F. Polyn. moedertaal, dat men dus bijv. zeide bongi, maar wanua, dan laat zich verklaren hoe het verschil, al is het ook onder andere gedaante, zich bestendigd heeft. Bongi is in 'tF. onveranderd gebleven, terwijl Sam. enz. met jongere verscherping van b tot p thans po zegt, evenals Ohd. peran uit beran, e. dgl. ontwikkeld heeft. Uit de w in wanua, e. dgl. ontstondv, gelijk in 't Fransch en Italiaansch v uit Latijn v (d. i. w). Daarna is de v in t Sam. verscherpt tot/, gelijk de Hoogduitschers thans de Middelhoogduitsche (Engelsche, Nederlandsche) v als/uitspreken en hier en daar zelfs /zoo schrijven, bijv. in fin den.

Eene andere vraag is het of ook de Sam. /, waar ze aan een M. P.p beantwoordt, jonger is dan de overeenkomstige F. v. Welke vorm is bijv. ouder, wat de beginletter betreft: Sam. faèt = M. P. paka, of F. vaka? Schijnbaar de eerste, want zouder twijfel moet p eerst /worden, voordat eene v ontstaat: ontegenzeggelijk is de /in Engelsch find ouder dan de v in 't overeenkomstige Nederlandsche vinden, doch daaruit volgt niet dat de v in vinden jonger is dan de Hoogduitsche/in fin den. De geschiedenis der taal leert ons juist het tegendeel: fin den is jonger dan 'tMiddelhoogd. vinden, al klonk dit in nog ouder tijdperk finden. Wij hebben hierdus een voorbeeld van schommeling: uitp werd/; hieruit v; later werd deze weder

1 Door de voorbeelden in de woordenlijsten kan men zich overtuigen dat het verschil van klinkers geen invloed op de eigenaardige veranderingen der p en w uitoefent.

Sluiten