Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

ai afgeleid Ibn.en Iloko umai, komen; angai, gang, komst; Tombul. ange, naar1; mange, gaan, halen2; Mak. mange, gaan. Het F. ke en keka, hier, deze plaats, en ke in kea, keri, daar, is niets anders dan de aorist of substantiefvorm van ange, mange, en etymologisch hetzelfde woord als ke, bezitting3. De wortel van mö, enz. moet au, met nasaal aung, ua, uang, geweest zijn4. Zoowel ai als au doen dienst als voornaamwoorden en plaatsaanduidende bijwoorden — beide zijn eigenlijk één —, evenals in 't Arisch i, ai bijv. in Skr. ayam, Lat. is, enz. en au, u, bijv. in Perzisch, awa; als bijwoord en praepositie in Skr. awa, Slawisch ü, enz.

Zoo het ook al duidelijk geworden is dat de Indon. talen soortgelijke, ja deels dezelfde omschrijvingen van 't possessief kennen als 't F. en Pol., is het toch er verre van af dat ze in zulk eenen nauwen samenhang met F. en Pol. staan als deze laatste onderling. Ten aanzien der possessieven, gelijk trouwens in elk ander opzicht, is het F. weinig anders dan een ouderwetsch Pol., en staat het nog dichter bij 't Pol. dan bijv. IJslandsch bij Zweedsch. De andere door von der Gabelentz behandelde zoogen. Melanesische talen wijken zóó ver bij hunne behandelingswijze der possessieven af, dat ze reeds hierom tot geheel andere groepen van 't M. P. te brengen zijn. Tot welke, is nog niet te bepalen, en elke poging tot rangschikking er van mag men gerust voorbarig noemen, zoolang de talen van Ceram, Timor, Nieuw-Guinea en nabijgelegen eilanden niet grondiger onderzocht zijn.

3. Aanwijzende woorden. Als persoonsaanwijzer, en tevens onderwerpsteeken, dient F. ko of o. In 't gebruik laat het zich dus vergelijken met Indon. si, of, zooals sommige talen hebben: i\ alsook met het deftigere sang van 't O. J. Ook in zooverre als ko of o enkele andere woorden, plaatsnamen, vergezelt; bijv. ko langi, de hemel; ko vuravura, de wereld. Ook dit heeft zijn tegenhanger in 't gebruik van si, in 't Jav. bijv., vóór plaatsnamen, al heeft dit dan eene eenigszins andere strekking; ook in 't Bat. In zeker opzicht staat het gebruik van ko of o gelijk met dat van hoofdletters in onze geschreven taal, daargelaten dat het bezigen van deze letters onafhankelijk is van den naamval.

Evenals si in 't Indon. wordt ko ook gebezigd bij verwantschapswoorden, om de natuurlijke reden dat deze het karakter van eigennamen dragen. Men zegt zoowel a tamangku, mijn vader, als ko tamangku. Uit eene opmerking van Hazlewood leeren wij dat de zendeling Cargill 't eerste «meer

1 In de leesstukken in Niemann's Bijdragen (1866), XXXV.

2 Dit laatste ook t. a. p.

8 Men behoeft den wortel i, sterk ai, en zijn synoniemen in de Arische talen slechts in hun verschillende afleidingen na te gaan, om te zien hoe dezelfde begrippen zich daaruit ontwikkeld hebben.

4 Ygl. Arisch awati in al zijne ontwikkelingen met den voorgaanden wortel t, ai.

Sluiten