Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

kan hetzelfde zeggen van 't Fransch, Italiaansch, Duitsch, Grieksch, doch dat verandert niets aan het karakter van 't woord.

Het Mao. heeft als eigenlijk bep. lidw. te in 't enk., nga in 't meervoud. Dus: te tangata, de mensch; nga t., de menschen 1. Bij de possessieven wordt een meerv. bezitting aangeduid door enkel a onmiddellijk vóór't aanhechtsel of den stam; voor t enk. moet dit et het lidw. te vóór zich nemen; dus taku (te -f- aku) is «meus, mea, meum»; aku «mei, meae, mea». Evenzoo in 't Sam. behalve dat het lidw. hierin le luidt; dus enk. laü; mv. au. Gesteld dat dit Mao., Sam. a etymologisch hetzelfde ware als F. a, dan is t toch syntactisch iets anders. Soms staat een Mao. a vóór persoonsnamen en pers. voornaamwoorden; bijv. a Te Waharoa, «de (persoon) Te W.», a koe, du (vgl. Mal. angkau). Ook in 't Sam. kan a vóór een pers. voornw. staan, en wordt dan beschouwd als nominatiefteeken; bijv. ua (beter: üa) fai mai a ia «hij zeide». Dit a aarzel ik niet, met het F. lidwoord gelijk te stellen, als ook met Tag. en O.Jav. ang, lidwoord en nominatief; ang, nominatiefteeken bij appellatieven. In Mao. aku e. dgl. zou het als meervoudaanduider kunnen bedoeld wezen, hoewel daarmede niet best strookt dat het enk. gevormd wordt door vóór dit a (uit ang) het lidwoord te, le te plaatsen. Het eene gebruik sluit nochtans 't andere niet uit en het is in allen gevalle niet overbodig den lezer indachtig te maken op het gebruik van a, in bepaalde gevallen met nasalen sluiter, in't Tombul., waar dit a, enz. dient om een meerv. of verzameling van voorwerpen te onderscheiden van het enk., welk laatste 71 (waar noodig met nasalen sluiter) bij zich heeft.

Na is Tag. nang, dat vooral den genitief, maar ook den accus. uitdrukt, hetgeen bij de onvolkomen scheiding van naam- en werkwoordelijke vormen zeer natuurlijk is. In t F. komt na ook als nom. voor, doch zelden aan t begin van een volzin; alleen is verder op te merken dat in den vocatief steeds na gebruikt, en a nooit in de casus obliqui geduld wordt.

Het Mao. nga ter aanduiding van 't meerv. bestaat niet meer als zoodanig in t F. Het Sam. bedient zich er van alleen vóór de telwoorden; dus se-fulu (d. i. se, een, en fulu, tiental) is 10; maar lima nga-fulu, 50. Dit nga is klaarblijkelijk het Pampanga nga, hetmeervoudsteeken der adjectieven; bijv. ma-puti, wit, doch ma-ngaputi, witte. Verwant in oorsprong en gebruik is 't Day. samengestelde panga, dat in verbinding met de herhaling van een volgend adjectief, z. v. a. «alle zeer» uitdrukt, nagenoeg hetzelfde als bara (verwant met Jav. pada en para, Tag. pala, Bis. mala (O. Jav. mara), Ibn. mara, mala, maga); bijv. panga-asiasi, alle

1 Doch ook «menschen», zoodat nga eigenlijk slechts als meervoudaanwijzer te beschouwen is.

Sluiten