Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Bis., Ponos., Bent. manipis, Mong. monipit, Sang. manipi, waarvoor Mal., Jav., I ombul.,1 ond. enz. ni pis verkozen hebben. Dat de stam hiervan tipis is, zou men uit het Pol. niet kunnen opmaken; alleen bespeurt men aan het Mao. nomen actionis manihit-anga, dat de stam op een medeklinker uitging1. De vorming van 't woord zou niemand uit het Pol. kunnen raden. Evenmin zou Sam. manino, helder, te begrijpen zijn, kende men niet het verloren grondwoord 'tino uitTag., Bis. tinau, helder, 't helder zijn. Er zijn nog meer voorbeelden, die ik hier zal laten rusten, omdat de twee medegedeelde voldoende zijn om te bewijzen dat de klankveranderingen, welke de beginletters der stammen bij de voorvoeging van 't prefix mang, enz. ondergingen, in 't Pol. dezelfde waren als in 't Indon.; waaruit verder volgt dat die hoogst eigenaardige en ten deele nog raadselachtige klankveranderingen bereids in de grondtaal haar beslag ontvangen hadden.

Voor mang, enz. treedt in 't passief, in den aorist en als substantiefvormer op pang-, hetwelk tot mang- in dezelfde verhouding staat als patot ma-. Zoo bijv. beteekentO. J. ma-kurën, eene vrouw nemen, trouwen, doch in den aorist-conjunctief of imperatief heet het pakurën; N. J. mangan is eten, voedsel gebruiken; pangan, voedsel; Pampanga pëngan, 't eten; de wortel is k a n,waarvan Day.,T ombul. enz. k u m a n,=Skr. b h u n k t e, met infix um;enMal. makan, eten. In samenstelling met het achtervoegsel z, aan, — oorspronkelijk een scheidbaar voorzetsel en nog dikwijls zóó in tO.J. wordt mangan N.J. mangani, eten geven aan; pass. pangani. Deze laatste vorm, zoowel passief als actief, en zonder onderscheid van aorist of duratief, wordt teruggevonden in Mao. whangai2, eten geven aan, voeden; ook: gevoed. Een aardig bewijs hoe sommige afleidingen met verwante, schoon niet geheel identische elementen, reeds in betrekkelijk ouden tijd gelijkwaardig moeten geworden zijn, levert de vergelijking van Mao. whangai met I-1. vakani, dat geheel in denzelfden zin gebezigd wordt. Terwijl 't eerste overeenstemt met Jav. pangan (mangan), is het laatste de tegenhanger van Jav. pakan, voeder; Mal. makan, eten; het Mong. zegt beide: mokaan en mongaan, eten 3.

De aangevoerde feiten zullen voldoende wezen om een ieder te overtuigen, ten eerste, dat de moedertaal van F. en Pol. een veel grooter verscheidenheid van grammatische afleidingen bezat dan waarop hare dochters kunnen bogen, en, ten tweede, dat de afleidingselementen geheel dezelfde waren als die thans nog in meer of mindere volheid in de Indon. talen voor-

< Evenals 't Mong. en Ibn. heeft Mao. vaak t voor s; bijv. ook in ma-hanat-anga. warmte, van ma-hana, M. P. ma-panas.

- Tusschen a en i valt n in 't Sam. en Mao. herhaaldelijk uit, bijv. in aitu = M. P. anitu, genius, demon.

3 Het verschil in spraakgebruik tusschen mokaan en mongaan is mij niet bekend.

Sluiten