Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

handen zijn. Hoewel de voorraad van overgebleven verouderde prefixen nog geenszins uitgeput is, acht ik het onnoodig ze hier op te sommen, dewijl de woordenlijst mij gelegenheid zal geven er gewag van te maken.

Aan prefixen, wier spraakkunstige beteekenis nog gevoeld wordt, is het F. minder arm dan de Pol. dialekten. Het bezit ter vorming van passieve verbaaladjectieven, overeenkomende met zulke verleden deelwoorden in onze taal gevallen, ontloken, geworden,zAg\.,dzvoorvo&gsé[s ka, (Ja, ta en ra.

Ka is 'tO. J. ka, bijv. in katon, in 't gezicht, gezien; keli, meegesleept door den stroom; N. J. gebruikt in dien zin meestal kë, behalve in de van ouds overgeleverde woorden, als katon, enz. F. kabola, gespleten, is vormelijk = O. J. kabëlah, doch in beteekenis tevens = O. en N. J. bëlah, of ook «splijtbaar» Op gelijke wijze is karusa, verwoest, van rusa, bedorven; O. en N. J. karusak, vernield, verwoest; van rusak, bedorven; Mak. en Bug. rusa; Mal. rusaq, Mig. rutsaka. Ten opzichte van zulke afleidingen met prefix ka valt alleen nog op te merken, dat in 't F. het stamwoord niet altoos in den passief- of naamwoordsvorm staat; in kamusu, in tweeën gebroken of gesneden, vertoont musu duidelijk den actieven vorm; in 't algemeen is 't gevoel voor de fijnere onderscheidingen van bedrijvende en lijdende vormen in 't F. gelijk ook in 't Pol. verstompt.

Een andere zeer gewone beteekenis van ka in Indon. talen is die, welke met ons ge- en gezel, e. dgl. overeenkomt; bijv. Tombul. ka-wanua, landgenoot; ka-lam pang, reisgenoot; Tag. ka-babayan, dorpsgenoot; ka-tulung, medehelper. Zeer naverwant is de beteekenis van ka inO.J. kabaih, kabeh, N. J. kabeh, al te gader, dat in 't F. nog te herkennen is in kabekabea, verbreiden. Hetzelfde ka treft men aan in Sam., Mao. katoa, al te gader, verwant met toa persoon 2.

Het Jav. kë, vóór eenen klinker of l en r ook k3, eigenlijk slechts een zwakker bijvorm van ka, schuilt zonder twijfel in eenige secundaire stamwoorden van 't F. Het Mao. bezit ettelijke substantieven, waarin ko, de regelmatige vertegenwoordiger van Jav. kë, in den zin van ka, voorkomt; een treffend voorbeeld is korua, kuil, dat letterlijk het Mak. kalobang is, terwijl 'tjav. luwang, Mal. lubang zonder voorvoegsel heeft. Bepaaldelijk als verbaal adjectief of part. perf. pass. komt voor Mao. kotata, gespleten, van tata(k), Day., Tag. Bis. tatak, Mig. tataka; met zwakker klinker in de eerste lettergreep Jav. tëtak, Mal. tataq, Mak. tata, Bug. tëta. Geheel

1 In 't Bat. drukt ka (Tobasch uitgespr. ha) vooral «de uitvoerbaarheid der voorgestelde handeling uit»; zie v. d. Tnuk, Tob. Spr. (1867), § 108.

2 Ygl. Germaanseh manags, Ned. menig, Eng. many met man.

s Hetzelfde geldt van 't Day. ka, hoewel dit schier uitsluitend substantieven, vooral abstracta, vormt, gelijk in Tag. en Bis. Ook de Dayak gebruikt vóór eenen klinker, alsook vóór r en l, bij voorkeur k.

Sluiten