Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

dient slechts als ontkenning. Ter vorming van distributieven bezigt Bug. zoowel als Mak. wederom ta, in overeenkomst met het Bis. tag, dat echter anders volstrekt niet als passiefprefïx kan opgevat worden. Evenmin tag in het Tag., dat veeleer ka gebruikt voor de gerundieven of onze uitdrukkingen als «te beminnen» of «beminnelijk»; bijv. kaibigibig, beminnelijk, kataku ttaku t, vreeselijk, te vreezen 1. Het Bat. vervangt regelmatig tar door ka (Tobasch uitgespr. ha) bij de werkwoorden die het aanhechtsel i hebben, terwijl bij andere, die 't aanhechtsel kon (uitgespr. hon) of in 't geheel geen aanhechtsel hebben, ka en tar beide in zwang zijn, mits de uitvoerbaarheid bedoeld wordt2.

Hoeveel dichter 't F., ten opzichte der afleidingen met de voorvoegsels ka en ta, bij de Indon. verwanten staat, dan in de Arische familie bijv. Grieksch bij 't Indisch-Iraansch, of zelfs bij 't Latijn, springt in 't oog. Ook is het duidelijk dat F. ka = M. P. ka, doch ta uit een ta' of tar ontstond, dus oorspronkelijk op een medeklinker uitging.

Van ditzelfde voorvoegsel bezit ook 't Pol. nog enkele sporen; bijv. Mao. takoto, gelegen, liggen, Sam. taöto, waar F. eenvoudig koto zegt; Sam. tainoino, hatelijk ", van ino, Mao. kino, haten. De zwakkere bijvorm, die Dairisch tër, Jav. tër in tërkadang, Mal. tar, en in anderen zin Bug. te, luidt, is ook vertegenwoordigd; bijv. door Mao. toremi, uit het gezicht verdwenen; uit het omstandigheidswoord toremit-anga, verdwijning, eclipseering, leert men dat de stam aan 't Jav. dëmit of rëmit beantwoordt. Van dit to is Mao. tu mogelijk een bijvorm; turara is uitspreiden, bij 't vuur houden; tora, zich verspreiden (van 'tvuur); turama, bijlichten; een licht (misschien beter: iets om bij te lichten), van grondw. rama, O. J. en Mal. damar. Doch het is niet te ontkennen dat de functie van tu toch eenigszins afwijkt van die van to; nog meer komt zulks uit in tu-kino, mishandelen, van kino, slecht. In 't Sam. tulali en tungangi, beide «stomp, bot» beteekenende, schijnt het wederom met to overeen te stemmen. Hoe het zij, voorloopig houd ik het voor waarschijnlijk dat tu van tër, Pol. to, te scheiden is4. Een ander geval is het met

1 Zie de Totanes, Arte lengua tagala (reimpr. 1865), § 345.

2 Zie v. d. Tuuk, Tob. Spr. (1867), § 108.

3 Met reduplicatie, gelijk de overeenkomstige afleidingen in hot Tag., met dit verschil dat Tag. dan niet tag, maar ka verkiest.

4 Ik gis dat turara in hoofdzaak het Jav. tular is, en dus gevormd uit tu en eene reduplicatie van lar of dar of wel dit + aanhechtsel an. De grondbeteekenis van den wortel lar, al. dar, is zichtbaar uit wë-lar, wë-dar; uit gëlar, en uit ëlar, lar vleugel. Verder acht ik het mogelijk dat O. J. tulalay of tulaluy, N. J. tulale slurf eens olifants, hetzelfde tu bevat, en Tag. lai-lai of lui-lui (juist dezelfde variatie!) hangen, uitgebreid zijn; waarbij ook Mao. ta-re, opgehangen, behoort, met boven beliandeld pref. tar.

Sluiten