Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

chenen, maar etymologisch kunnen die woorden niet één en hetzelfde wezen i.

Uit de laatst behandelde beteekenis van vei zou zich geleidelijk laten afleiden die van «elkander»; bijv. veiloman-i, elkander beminnen; vei')at-i, elkander haten; veivosak-i, met elkander spreken, samenspraak. Wel is waar zou 't begrip van een meervoud in deze voorbeelden kunnen vervat zijn in 't aanhechtsel -i (in bepaalde gevallen vervangen door -an), doch in allen gevalle niet dat van wederkeerigheid. Buitendien blijkt uit woorden als Sam. fe-ain-aï, elkander opeten, dat in 't F. veikana-taki zou luiden, — hoewel men dit niet zegt en veikanikanï gebruikt, — dat het karakter van wederkeerigheid niet in 't aanhechtsel -i steekt. Het F. veikanikanï, d.i. °ni -f- suffix z', drukt juist het meervoudige der handeling door de herhaling van den stam uit, zoodat -i hier alleen denzelfden dienst doet als in 'tjav. z', resp. an, waar het zoogen. transitieven vormt;

doch met Jav. -ake, -akën wordt evenzeer een ander soort van transitieven afgeleid, en met dit ake is Sam. ai identisch in oorsprongen kracht. Voorbeelden, waarin ook Sam. eene reduplicatie vertoont, zijn fe-inoino-ai, elkander haten, doch F. vei^at-i; fe-inoinof-ai, elkander verwijtingen doen.

Uit het Mao. zijn mij geen voorbeelden van whe of he = F. vei bekend; wel zijn er een paar woorden waarin whai daarmeê zinverwant schijnt; whai-taua, hulpleger, van taua, leger; whai-korero, redevoering, eene redevoering houden, van korero, rede; doch hier zou ik whai eerder anders willen opvatten, en wel in den zin van Sam. fai, waarover zoo straks. In wheinga of whainga, twist, vijandschap, is het stamwoord, oogenschijnlijk, wederom naverwant met het wederkeerige vei en herinnert het ons tevens aan O.J. pahi, N.J. pahe, verschillend; vgl.' 't Lat. altcrcatio.

Vei drukt niet altoos eene wederkeerigheid uit; ook wel een gewoonte, een hebbelijkheid; bijv. veimoku, plegen te slaan; en voorts vormt het zekere nomina actioms, bijv. vei-vakamate-i, slachting; veib u 1 u, begrafenis. In veikeve, koesteren, troetelen, van keve, in de armen dragen, heeft het klaarblijkelijk eene frequentatieve beteekenis, in overeenstemming met de Nederl. woorden ter vertolking toegevoegd 2. Daarentegen drukt vei in vei t al at al a, van elkander scheiden (intr.), terwijl talarfa,

i In do Arische talen zijn de uiteenloopende ontwikkelingen van i, sterk ai, niet minder talrijk dan die van M. P. ai, zwak i, en 't min of meer synonieme para. Het bet. «gaan» ; drukt den locatief, en gewoonlijk in sterken vorm den datief uit; is aanwijzend voornaamwoord; dient ook tot vorming van meervouden; enz..

- De verklaring van Hazlewood (Dict. 2- dr. 1872), i. v. vei: «It sometimes implies an action at which more than one is present, though but ono active» is ongerijmd.

Sluiten