Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Tot de tweede categorie zou men kunnen brengen 't op personen toegepaste i-soro in 't heidensch gebed achter Hazlewood's Grammar; het kan daar opgevat worden als «om te vereeren, aanbiddenswaardig», doch natuuilijker is de vertaling «(de) aangebeden wordende». De zinsnede luidt: A i-sevusevu lia ongko vei kemudrau, naveitamani, nai-soroki bure lailai, d.i. «Deze andere1 plengingen zijn voor u, vereerde voorvadeien, die aangebeden wordt in de kleinere heiligdommen».

Het prefix i behoeft niet altoos door een stamwoord gevolgd te worden; het kan ook vóór afgeleide, ja dubbel afgeleide woorden staan; bijv. i-vakatakilakila, kenteeken, eig. iets waardoor men bekend maakt. Vakatakilakila is letterlijk: bekend (takilakila) maken (vaka); ta-kilakila, van t prefix ta -f- kilakila, kennen, merken.

Gelijk zooeven opgemerkt is, bestaat er niet het geringste noodzakelijk verband tusschen zulke met i afgeleide woorden en het lidwoord a of n a. In eene hierboven aangehaalde zinsnede leest men: sa laki rfovi itutu, hij ging om brandhout te verzamelen. In Handelingen 4, 23 staat: Ja ni rau sa vakatalai tani, erau sa lako vei ira na nodrau i -1 o k a n i; dat is: En toen men hen beiden had laten gaan, gingen zij beide tot hunne genooten. Zoo zegt men ook wili-vola of wilïvola, boeken lezen; Ja ka i-sele, messen maken. Kortom, de gevallen waarin zulke woorden geen lidwoord vóór zich hebben zijn talloos.

De verklaring van deze afleidingen is van zelf gegeven, wanneer men bedenkt dat M. P. z'den datief en instrumentaal uitdrukt. Ten ruwe kan men als regel stellen dat de Philippijnsche talen, 't Sang., Tombulusch, en andere dialekten van N. Celebes / bezigen om instrumentatieve werkwoorden en omstandigheidswoorden te vormen. Ik zal beginnen met te verwijzen naar hetgeen Dr. Brandes2 reeds opgemerkt heeft omtrent den samenhang tusschen het F. ien dat der genoemde talen. Als voorbeeld voor't Tombul. haalt hij aan: un tëtëpi i-tëpi ni okki tuama witu lësar; hetgeen in goed Nederl. niet wel anders kan vertaald worden dan, zooals Niemann gedaan heeft, met: «met den bezem wordt door den jongen op 't erf geveegd», doch strikt genomen staat er: «de bezem werd gebruikt om meê te vegen door den jongen op het erf». Het verschil tusschen Tombul. en F. te dezen opzichte bestaat hierin dat het eerste nooit van substantieven, maar altoos

1 Ik ben niet zeker van de vertolking van lia; de door Hazlewood opgegeven beteekenissen passen niet; ik houd het voor 't O. J. lyan, N. J. liyan; misschien ook O. J. en Mal. 11hat, zie!

Bijdrage tot de vergelijkende klankleer (1884), blz. 153. Uit de andere voorbeelden die men in de Leesstukken in Niemann's Bijdrage (1866) ontmoet, wil ik alleen nog uitkiezen de zinsnede op bl. XXVII: taan reikan si opas i-endo si pongkor, d. i. «doch hij had geen hengel om er een visch meê te vangen».

Sluiten