Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

afgeschut»; i-panenda, waarmede afgeschut wordt; wat dient ter afschutting; i-tope, wordt overgeleverd; over te leveren; om overgeleverd te worden '. Voorwerpsnamen worden echter niet met behulp van «gevormd, evenmin als in de Philippijnsche talen.

Het aangevoerde zal voldoende zijn om in 't licht te stellen hoe het F. bij alle individualiteit, zich ten opzichte van 't gebruik van 't prefix i bij de talen van N. Celebes, Sangir en de Philippijnen aansluit.

Een samengesteld voorvoegsel is ika. Hiermede worden in 't F., gelijk in de Philippijnsche talen, de ranggetallen gevormd; bijv. ikarua, tweede; ika-tol u, derde; i kali ma, vijfde. Evenzoo Tag. ikalué.;ikatlu;ikalima; Bis. ikaduha; ikatolu; ikatlu; ikalima; Ibn. ikarua; ikatallü; ikalima, enz.2. Het Sam. en Mao. bezitten geen eigenlijke ranggetallen meer; ze zeggen «de twee, de drie», enz. voor tweede, derde, enz. ö le tua, ö le tolu, te rua; te toru. «Eerste ofvoorste» heet Sam. mua-mua of ulu-ai. Mua is ontstaan uit muna, en van denzelfden stam als Tag. naüna en muna; Tombul. puuna; Bis. nahauna. Uluai is afgeleid van M. P. ulu, hoofd, en beteekent eig. «tot hoofd, tot eerste gemaakt». Van denzelfden stam is Ibn. olu, eerste. Dit ulu-ai is een hoogst merkwaardige vorm, omdat het achtervoegsel -ai, aan het Jav. -ake beantwoordt, en omdat dit Jav. ake al de functies heeft die het voorvoegsel i in de Philippijnsche en NoordCelebessche talen, als ook het Sang. vervult, behalve als causatiefsuffix3. Enkele beteekenissen van Jav. ake, Sam. ai moet ook het F. door 't overeenkomstige (t)aki uitdrukken, hoewel het in andere i bezigt. Daar nu in ulu-ai het aanhechtsel dezelfde waarde heeft als het voorvoegsel ika in 't F., en daarenboven in andere gevallen F. in 't gebruik van «samengaat met de Noord-Indonesische talen, doch in 't bezigen van (t)aki met Jav., Bat, Mal, enz., zoo volgt dat reeds in de grondtaal het gebruik èn van 't prefix i

1 Afwijkend bezigt het Tombul. in plaats van i als teeken van een passief in een modus fimtus het achtervoegsel ën; van ilëk, zien, bijv. ilëkkën, wordt gezien, niet 1-1 lek, wat iets geheel anders beteekenen zou. Hetzellde ën wordt, gelijk bekend is in O. en X. Jav., Tag. (in), Bis. (on), enz. gebezigd ter vorming van part. fut. pass. Terwiil dus Tombul. ïlekken, «videtur», Skr. dr<jyamana beteekent,is O. J. tonën, «videnus», Skr. drastavya» enz. Men ziet dus dat ééa on hetzelfde aanhechtsel in twee gevallen voorziet, en wel juist dezelfde gevallen waarin ook 't voorvoegsel i gebezigd wordt. Daaruit volgt dat preüx i in den zin van «voor, om» en als vormer van 't passief een zijn, en voorts, dewijl O. J. ri, Mal. di synoniem is mot i, dat de verklaring van 't Jav di m t zoogen. subjectief pass., door v. d. Tuuk gegeven, even onbetwistbaar juist is, als de van Hoorda afkomstige verkeerd.

' yerkeerdelij'k hebben de regelaars der F. spelling i van ka afgescheiden: een gevolg van t wanbegrip dat er een lidwoord a i zou bestaan.

3 Toevallig staan zulke woorden op - ake in de Jav. spraakkunsten te boek als causa-

houden Ultnemendheid' 1)0 allerj°ngste beteekenis heeft men voor de typisohe ge-

Sluiten