Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

èn van 't aanhechtsel aki, akan om dezelfde betrekkingen aan te duiden bestaan heeft. In één woord, in verschillende gevallen, die geene nauwkeurige omschrijving meer toelaten, doen prefix i en de aanhechtsels ake, akan dezelfde diensten.

Het causatiefprefix pa is in 't F. vertegenwoordigd door va. Hieromtrent heeft Hazlewood eene bijzondere theorie; volgens hem is «va a contraction of vaka, when vaka should precede the letters g(tig), k org(ngk).» Doch in vadungu volgt geen van die letters, maar eene d, zoodat de theorie niet uitkomt1. Waar is het dat va een causatiefprefix is, juist zooals pa in 't Mad., Mak., Bug., de talen van N. Celebes en de Philippijnen, Sang. enz., doch daaruit volgt niet dat het uit vaka verbasterd is. Zie hier eenige voorbeelden: va-dungu, ruischen, loeien (van de zee), van dungu, 'truischen, loeien; va-kaloungataka, gelukkig maken, zegenen, van kaloungata, gezegend; vangenengene, een spiegelgevecht houden; vangkati, insluiten, vgl. ngkata, ingesloten; vangkalitaka, glad snijden, van vangkali, schaven; i-vangkali, kleine bijl; i-vangka ofingka, en gewest, i-bongka, reisvoorraad; vgl. ngkai, gaan. In geen dezer voorbeelden is het noodig va uit vaka te laten ontstaan, en nog veel minder in vakani, voeder geven aan, voederen, want dit is klaarblijkelijk vormelijk =Jav. pakani; ook Bis., bijv. pakana aku, geef mij te eten;Tag. pakain, te eten geven 2. Vakakani zou gebezigd 'worden indien men wilde uitdrukken: maken dat iets gegeten wordt; va daarentegen wordt vereischt als men bedoelt: maken dat iemand eet, iemand laten eten, voederen. In ettelijke voorbeelden zou va daarenboven het Philipp. pag kunnen wezen. Het Mao. wha, dat zeer zeldzaam voorkomt, in wha-koma, eten, uit koma = Day., Bul., Ibn. enz. kuman, eten, zou ik met Philipp. pag, Mal. p&r, den naamwoordelijken en passiefvorm van mag, Mal. p&r, gelijk willen stellen. Mao. whakorekore, ontkenning, ontkennen, van kore, niet, is in aard gelijk aan 't Bis. pagkadili, ontkenning, of pagdili, ontkennen, zoo dat wha ook hier wel met pag zal mogen vereenzelvigd worden.

Het M. P. prefix pa + nasaal leeft voort in Sam. fa-, Mao. wha-, F. va-(?), waarbij de beginletter des stams dezelfde veranderingen ondergaat als in 't Indon. Dus Sam. fanau, voortbrengen; geboren worden; kroost; Mao. whanau; van st. tau, waarvan o. a. Bis. magtau, procreare, creare;

1 Het lengteteeken waarmede H. do lettergreep va voorziet, heeft niets te boteokonon en Btrekt vermoedelijk slechts om de theorie te steunen. Zulks blijkt uit vangon-a, wekken, dat bij geval in 't geheel geen prefix bevat. Het is natuurlijk O. en N. Jav. bangun-j-an, waarbij ook Sam. fangu-a (voor fanguna), wakker, behoort.

2 Vgl. over prefix pa in don zin van «geven» de Totancs (1865), § 220. Duidelijk sprekend is een voorbeeld als pautang, geld tor leen geven, Jav. potang, waaruit tevens blijkt hoe algemeen pa in deze beteekenis was.

Sluiten