Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

adjectieven geplaatst wordt, zonder den zin te wijzigen ; bijv. ba-tatap en tatap, vaardig, bereid; bakarinah = karinah, helder, duidelijk; bakalian = kalian, bedolven, is het nauwelijks twijfelachtig of in 't Pol. heerschte eenmaal hetzelfde spraakgebruik. In Sam. po-uli, Mao. po-uri, duister, en duisternis, maakt po deel uit zoowel van een adj. als van een abstr. subst. In dit laatste geval is de functie van po te vergelijken met die van 't verwante, doch niet identische, O. J. wa, eigenlijk hetzelfde woord als Day. ba, in O. J. wahiri, afgunst, ijverzucht, terwijl Day. bahiri, afgunstig, ijverzuchtig, enkel als adj. in zwang is. Als gelijkwaardig met O. J. ma komt N. J. bë voor in ettelijke woorden, het duidelijkste in bëning, helder, O. J. mahëning, van (hë)ning, helderheid. Naardien de substantief- en passiefvorm in 't Pol. en F. den actieven duratieven pleegt te vervangen, zou po ook feitelijk met een oud më', Bat. mor, Sang. më', waarvoor de Philipp. dialekten met sterkeren klinker mag hebben, in functie gelijk kunnen staan. Zoo in po-uto, afknotten, van een verloren uto, misschien het Jav. utël, kort mes om bamboe te snijden; in powhiriwhiri, draaien, rondzwaaien, van een whiri 1, Sam. fili, draaien. Voor po-uto, dobber, heeft het Sam. het eenvoudige uto, zoodat het eerste een woord is van dezelfde soort als po-uaru.

Soms staat pu voor po, en wel ingeval een lipletter volgt; Mao. puaha, monding, van st. whaha, ouder wawa. Puaha heeft zich ontwikkeld uit pëwawa; hierin ging de ^wegens de volgende labiaal in u over, gelijk gewoonlijk ook in 't Jav. geschiedt, o.a. in kuwasa uit këwasa; enz. Wawa heeft na eenige gedaanteverwisselingen in 't Mao. zijn tegenwoordigen vorm whaha aangenomen. Van hetzelfde wawa, mond, is afgeleid Sam. pu-wawa, babbelen; ook hierin dankt de u haar aanwezen aan dezelfde oorzaak; of nu 't voorvoegsel hier bë, dan wel bë', (= Mal. b&r) was, laat zich moeielijk uitmaken; vgl. echter Mal. bSrkatakata, spreken, e. dgl. Daarentegen bevat Mao. puaha ontwijfelbaar bë, niet bë', want in 't laatste geval zou het powhaha of puwhaha geluid hebben. Tevens valt op te merken dat de overgang van e in 71 moet geschied wezen vóórdat de w als wh werd uitgesproken. Dit blijkt trouwens ook uit Sam. pu-wawa. Op gelijke wijze heeft zich pu ontwikkeld in Mao. pu-wera, warm, van wera, warmte; hier komt de beteekenis van po = Mal. ba, b&r ofDay. ba duidelijk uit; Tag., Bis., Sang., Tombul., Bat., zouden in zulk een geval ma, O. J. ma of «gebruiken, terwijl ook Day. ha synoniem is met ba.

Van Mao. pumahu, warmte, is de stam *pahu, d.i. Tombul., Tag., Bis.

1 Zonderlinger wijze wordt alleen opgegeven wiri, draaien, waar men whiri, Sam. fili zou verwachten. Intusschen heeft ook F. wiri, zoodat er vermoedelijk twee synonieme woorden, whiri en wiri, bestaan hebben.

Sluiten