Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

in deze twee talen treedt de k niet alleen op vóór allerlei affixen, maar vervangt ze tevens verschillende andere medeklinkers. Dus in 't Mak. kapala, schip, kapalaka, 't schip; hier gaat de stam oorspronkelijk op eenen klinker uit; k u 1 i (uit k u 1 i t), huid, k u li ka, de huid; pala (uit pal ad), handpalm, pa la ka, de handpalm ; paï (uit pahit), bitter, païkajsaba (uit sabab), reden, sabaka; langi (voor langit), hemel, langika; kikiri (uit kir is), vijl, kikirika, de vijl; kiyo, roepen, kiyokang, roepen voor. Evenzoo in 't Bug.; van du wi, geld (Holl. duit), komt duwi-k-i, geld geven aan; van ti ri (uit t i r i s), t i rik i, gieten in 1. Het Bug. bezigt echter ook andere medeklinkers, soms als bijvormen van k\ o.a. tanëki of tanëri, bezwaren. De r is, voor zoover ik heb kunnen nagaan, nooit een eenvoudige klinkerscheider, maar ontstaan uit verzwakking van den oorspronkelijken sluitmedeklinker, t, s; dus van luppë, springen (uit lumpët, lumpat) komt luppëri, springen op; luppërëng, wegspringen met; van dja, kwaad (uit djahat): djari, kwaad doen; van lëpë (uit lëpas): lëpëri, bevrijden, verlossen 2, Jav. lëpasi. In longori, lang doen duren, van longo, Sang. dëngu (rëngu), O. J. dangü, is r diesoort van triller, welke in de Phillipp. talen als g, in 't Day. als /<:, in 't Mal. als gewone r optreedt. Soms neemt het Bug. den jongeren vorm van een stamwoord tot grondslag der afleiding; o.a. van ala, nemen (uitalap) wordt afgeleid alaï, ontnemen aan. Wisselvormen, waarvan de eene de oudere, de andere de jongere gedaante van den wortel vertoont, ontbreken niet; daartoe behoort lorosëng of lorokëng, bezigen tot het nederlaten, van loro, nederlaten ; de wortel is ros, waarvan Tombul. ros, laag zijn; mëros, gaan afdalen; iroros, omlaag gebracht; rumoros, klimtaf;Tag. en Bis. met geheele herhaling, naar gewoonte, los-los.

Wij hebben iets langer bij 't Bug. en Mak. stilgestaan, omdat al de verschijnselen, die ons in die talen treffen, terugkeeren in 't F. De oorzaak van die overeenstemming ligt niet zoozeer in eene nauwere verwantschap, die er tusschen 't Pol. en 't Mak.-Bug. zou bestaan 3, als wel in de klankwet

bijv. JèÖFoixa, mv. óêóFlflSV, en dus ook in óéóioxa, enz., -waarover de nieuwste werken over Idg. taal vergelijking nog allerlei onzin opdisschen; voorts in den aorist tdioxa, twv. idorrjv, mv. £ÖO[lEV. In 't Latijn is k sluiter in de fem. op trix, enz.

1 Zie voorbeelden bij Matthes, Boeg. Spr. (1875), § 62, vg.

! Daarnaast lëpësëng, losmaken. Opmerkelijk is het dat hier, evenals in 't F. de oude stamvorm beter bewaard blijft vóór het affix ëng, en het gelijkwaardige F. aka, dan vóór de affixen -an of Insgelijks vóór ëng, waar dit, in verband met een prefix, woorden die een werktuig beteekenen vormt; dus akikirisëng, toestel om meê te vijlen; daarentegen kikirika, de vijl.

' Hiermede wil ik nochtans niet ontkennen dat de aanrakingspunten tusschen de meer oostelijke talen van Indonesië en de Fidji-Polynesiërs in den woordenschat betrekkelijk zeer talrijk zijn.

Sluiten