Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

tan u mal, bedelven met, in de vergetelheid begraven ; longolongosaï, melden, eig. doen hooren Zeer opmerkelijk is't gewestelijk Mao. arataki, leiden, begeleiden, waarvoor anders arahi in zwang is. Dit arataki zal wel niets anders zijn dan een afleiding van ara, Sam. ala, F. sala, Mal. djalan, weg, doch in debeteekenisvan «tocht» (vgl. o.a.Jav. nglarap-ake. De t is hier dus ingelascht, evenals zoo dikwijls in 't F. vóór aki, aka geschiedt. Het woord zelve bestaat in 't F. niet — wordt ten minste niet door Hazlewood vermeld — wel het verwante vak as al at aki «van gevaar verwittigen», eigenlijk wel «den rechten weg doen houden» van sala, weg2.

Niet alleen vóór aki, ook daarachter kan eene t ingelascht worden; van Mao. ruaki, misselijk zijn, luidt het nom. action. ruaki-tanga, doch doch van rum aki: rumakanga. In zeker opzicht is deze / gelijk testellen met die in F. vei-vosaki-taka. Hoe regelloos de inlassching eener t geschiedt, zal later blijken als men gelegenheid zal hebben op te merken hoe in één en hetzelfde woord 't Mao. den klinkerscheider wèl, 't Sam. daarentegen niet bezigt.

De betrekkelijke regelloosheid, die bij onderlinge vergelijking van zeer naverwante dialekten niet te loochenen is, laat zich, tot op zekere hoogte, gereedelijk verklaren. Alle talen bezitten oudere en nieuwere woorden, erfstukken uit vroegeren en uit lateren tijd. Zoolang de vorm der van oudsher overgeërfde woorden niet bepaaldelijk in strijd is met de telkens veranderende klankwetten, beter gezegd : phonetische neigingen, eener maatschappij in een zeker tijdperk, zal zij behouden blijven, want de spraakmakende gemeente is niet omwentelingsgezind. Vermits nu de bestanddeelen waaruit een afgeleid woord bestaat niet gemakkelijk aan verandering onderhevig behoeven te zijn, zal het gebeuren dat sommige klanken stand houden, terwijl andere gewijzigd worden of geheel verdwijnen. Is het eenmaal een algemeene regel in eene taal geworden dat alle slotmedeklinkers verdwijnen, dan zal in 't midden van een woord de medeklinker, waarop eenmaal de stam uitging, toch geen aanstoot geven. Naar 't model der oude afgeleide woorden worden nieuwere gemaakt; in deze laatste zal het stamwoord die gedaante hebben welke het buiten desamenstelling in 't gegeven oogenblik heeft. Zoolang er iets bijzonders is in den klank van eenen klinker waarachter een sluitmedeklinker is weggevallen, zal er een hiaat tusschen zulk een eigenaardigen klinker en een met vokaal beginnend aanhechtsel ontstaan. Gegeven de neiging om eene gaping te

1 De s beantwoordt aan F. ö in rongotïa, gelijk in Sam. sala, misslag, = F. óala.

Een jongere bijvorm van longolongosaï (verkeerd gespeld "ai bij Violette) is longolongoai.

3 Hier zijn een 12-tal regels van den vroegeren tekst geschrapt. (Noot van J91G).

Sluiten