Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

noeg te herkennen. Met dit voorbehoud, geloof ik te mogen beweren dat in de aanstonds te vermelden gevallen de kracht der bedoelde affixen nog voelbaar is.

Ten ruwe kan men als regel stellen dat het gebied van i, ter afleiding van bepaalde transitieven, ruimer is in 't Pol. dan in 't F., omdat i in 't actief van bepaalde transitieven, ruimer is in 'tPol. dan in 'tF„ omdat i\n 't actief gebruikt wordt, ook daar waar 't F. an vereischt. Het verbroken evenwicht tusschen F. en Pol., als ik mij zoo uitdrukken mag, wordt evenwel eenigermate hersteld in zooverre in het Pol. de verbaaladjectieven, die in 't Mao. vooral als gerundieven 1 dienst doen, gewoonlijk met behulp van -an gevormd en onvergelijkelijk ruimer toegepast worden dan in 't F. Wij hebben gezien dat in 't F. alleen zulke passief-adjectieven op an bewaard zijn die een substantief tot stamwoord hebben, o. a. ^angina, te vergelijken met tarakita, Nederl. gebloemde. dgl. Nu, in 't Pol. is dit evenzeer het geval: van po, nacht (stam pongi) komt pongi-a, door den nacht overvalen,—Jav. k ë w ë n g e n (voor k ë w ë n g i a n), behoudens de voorvoeging van kë, evenals ^angina, Sam. angina = Jav. kanginan is. Zoo ook zegt men in 't Sam. foto-a, door een schicht getroffen, omdat dit afgeleid is van t substantief foto, schicht. Het is onnoodig deze voorbeelden te vermeerderen. Bij woorden als Sam. iüa, geëindigd, ten einde; longo-a, wat gehoord wordt, e. dgl. zou men in twijfel kunnen staan of iü en longo als nw. of als wkw. op te vatten zijn, doch van Pol. standpunt maakt dit geen verschil; Mao. rangona2 zou een bijvorm van 't vorige kunnen wezen met ephelkystische n. Een Sam. longona wordt opgegeven in den zin van ooren», en de variëteit langona indien van «bespeuren»; zonder nauwkeuriger kennis van 't spraakgebruik kan men niet bepalen of dit met een

Jav. rungonan, goed van gehoor, of met eene andere afleiding te verrelijken is. s

Soms heeft het den schijn alsof -a ook het actief van transitieven vormt, bijv, fai-nimoaina 3, ver verwijderen. Doch dit heeft zijn oorzaak daarin'

Grammar "ri XXXIlfT ™ ^ ^ Diet {2' 1852) voorafgaande

taammar, p. XXXIII, als imperatief: «The Passive form is generally used to exnress

dat l7rtlV:M°0d';lS;, karangatia"e koe te tamaiti». Hierop is aan te teekenen a ilgatla met ,de Passiefvorm», maar een passiefvorm is, en dat door voorvoe-

^™VaQ J het karakter van imperatief verdwijnt; » karangatia beteekent «is geroepen geworden».

' °e ev<fals in Sam. langona, dat de eenigszins gewijzigde beteekenis van «bespeuren» heeft, veronderstelt eene andere uitspraak, die tot longo en het met langona ynomeme lalonga m dezelfde verhouding staat als O. J. rëngö, N. J. rungu tot

X •ang°t en Mal" dangar- Men ziet hoe overoud die varieteiten moeten wezen, als men ze op Java en m de Zuidzee tegelijk terugvindt.

® Wanspelling °aina bij Violette (1879).

Sluiten