Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

en ia kunnen als wisselvormen voorkomen. Mao. hopukina ofhopuit ia, te pakken.

De feiten, waarop hier de aandacht gevestigd wordt, zijn voldoende om ons te overtuigen dat er in 't geheel geen aanhechtsel i a bestaat. Wat men daarvoor heeft aangezien is het gewone affix a n achter afgeleide transitieve werkwoorden op i. I n u + a geeft inua; inumi + a levert inumia op. Wat ina betreft, dit bestaat eveneens uit affix an voorafgegaan door eene ephelkystische n achter een afgeleid woord op i, of kan aan eene omzetting zijn ontstaan te danken hebben; al of ai na zou zeer wel uit a 1 o fa n i a, — waaruit ook al ofa n g i a gesproten is —, te verklaren zijn. De beslissing in dezen is daarom moeielijk, omdat a 1 o f a, ouder a 1 o f a n , strikt genomen geen transitiefis, doch wel eens als zoodanig geconstrueerd wordt. Als transitief zou men alofani (alofangi) verwachten naar het voorbeeld van tanumi; nu valt de n tusschen a en «herhaaldelijk uit, o. a. in ai tu voor an itu, zoodat behalve alofani, alofangi, een vorm a 1 o f ai mogelijk is. Uit zulk een al o f a(n)i zal na toevoeging van affix an, zonder ephelkystische n, een alofa(n)ia, Haw. alohaia voortkomen, met de ingelaschte letter: al ofa ina.

Alle passieven op schijnaffix i a behooren dus bij zulke afgeleide werkwoorden , die krachtens de wijze hunner vorming transitief moeten zijn; hetgeen niet wegneemt dat een tal van eenvoudige werkwoorden transitief kunnen zijn. In ettelijke gevallen is het onderscheid in beteekenis tusschen de eenvoudige transitieven en die op i zeer gering. Men vergelijke eens, om een enkel voorbeeld te nemen, het Jav. m ë n d ë m , begraven , bedelven, met m ë n d ë m i, ergens begraven, en men zal het rfiet vreemd vinden dat Sam. tanua en Mao. tan umia beide met «begraven, of te begraven» vertaald worden. Ook is in 't oog te houden dat in 't Pol. en F. de eenvoudige werkwoordsstam, in geval hij met een volgend onbepaald object eene soort samenstelling aangaat, niet het affix aanneemt; dus F. bulu uvi.obi's poten, of wat men nog beter in onze taal met «obipoten» zou kunnen uitdrukken. Dat alles maakt dat de vormen op i a of i n a niets anders schijnen uit te drukken dan het passief der eenvoudige werkwoorden, hoewel ze in werkelijkheid in eene andere verhouding tot deze staan. Ik zal trachten dit met een voorbeeld duidelijker te maken. Een Sam. ulu (Jav. surup) fale is, in onze taal overgezet: een huis of huizen ingaan. Wil men dit in het passief omzetten, dan kunnen wij niet «een huis wordt ingegaan» bezigen, evenmin het Sam. u lua le fale; het moet worden ulufia, d. i. feitelijk N. Jav. di-surup-i, niet di-surup. Ulufia is, zooals men a priori bevroeden kan, niet alleen «entré», maar ook (hij) in wien iets (bijv. een doorn) ingedrongen is, N. Jav. kasurupan, Skr. avista; in't Nederlandsch, Latijn,

Sluiten