Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

zal terugkomen»; «E kite koutou i ahau», d. i. «Gijlieden zult mij zien», in den zin van «Gij kunt er van verzekerd zijn dat gij mij zien zult»; «Kei te tohu a koutou, e ora?» «Zal hij, naar uwe meening, genézen?» Ook bij imperatieven vertoont het zich: «E tu koe ki runga! «Sta óp, gij!» Daargelaten dat een partikel, die bij alle denkbare tijden gelijkelijk voorkomt niet een kenmerk van eenigen tijd zijn kan, heeft e blijkbaar eene eigenaardige functie, die niets met het ondersckeid der tijden te doen heeft. Het komt dan ook vóór allerlei woorden voor, gelijk F. e, Tombul. e of en, O. J. an, n; bijv. vóór ko r e, niet; e ko r e e p o, dat wij niet gevoegelijk anders vertalen kunnen dan met «terwijl het nog geen avond is», of «vóór den avond nog.»

Te is eenvoudig hetzelfde woord als het artikel, en dus een relatief voornaamwoord, gelijk bijv. Jav. kang, en Mad. se. Ik vermoed zelfs dat het eene variëteit van se is.

Van 't Sam. e en te is alles van toepassing wat van 'tMao. gezegd is. Dus beteekent e mai «hij is ziék», of «was ziék» of «zal ziék zijn». Aardig is de wanhopige tegenstrijdigheid in de beweringen van P. Violette 1. Onder E in 'tWdb. leest men: «signe de 1'indicatif, est (the sign of the present)». Indicatif schijnt dus de Fransche vertaling te wezen van Praesens. Een paar regels verder is E «signe du futur (the sign of the future)». Op bl. XXXVI der Gramm. wordt als teeken van 't praesens opgegeven te: «ou te n galue, je travaille»; bl. LXXIII daarentegen is e teeken van het praesens: «II aime son père, e alofa i lona tam a»; bl. XXXVI wordt ons geleerd dat c «le signe ordinaire» (!) is van 't futurum; als voorbeeld: fsau «il viendra»; onmiddellijk vooraf gaat een voorbeeld: Ou te alu i se aso «je partirai un jour». Het diepe geheim dat e aan 't begin , en te in 't midden eens volzins, gelijkwaardig zijn, is den schrijver ontsnapt.

Mao. ka, Sam. ct 2 gaat ook al door voor een teeken van den Tegenw. Tijd. Gelukkig dat de voorbeelden welke dat leerstuk moeten staven het tegendeel bewijzen: «Ka rere te kaipuke ki Tauranga» «The ship sails to T.» Ja, 't Engelsch zegt «sails» en wij zouden zeggen «zeilt», en desniettemin is ka geen teeken van den Teg. Tijd. Williams (1852, p. XXX) verzuimt niet te vermelden dat ka ook een teeken van 't futurum is: «Ka tore te waka aianei». «The canoe will be adrift presently». Het is duidelijk dat ka op een onmiddellijk volgende handeling wijst, dus, als men het sterk

1 De volledige titel van dit -werk is: Dictionnaire samoa-fran?.ais-anglais et franpaissamoa-anglais précédó d'une grammaire do la langue samoa; Paris 1879. Do Grammaire gaat voorop, en heeft Lat. pagineering; liet Woordenboek heeft gewone pagineering; de omslag van hot boek draagt echter het jaartal 1880. (Noot van 1916).

2 Blijkens 't Mao. is de a zonder afkappingsteeken wanspelling.

Sluiten