Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

meester; vu-ni-langi, gezichteinder, eig. basis of wortel des hemels; vu-ni-vunau, rechtsgeleerde, eig. meester in de rechten; ulu-ni-kolo, ulu-ni-vanua, heuvel, eig. kop des oords, des lands. Deze en ar.dere dergelijke uitdrukkingen hebben hun wedergade in zulke Fransche samenkoppelingen als oeil de boeuf, homme de neige, sneeuwpop, verre d'eau, waterglas, enz. Het zijn, in tegenoverstelling tot andere, oudere oneigenlijke samenstellingen, als hótel-dieu, nieuwere formaties. Wel is waar is dieu in hótel-dieu ook een genitief, evengoed als de boeuf, enz. doch het is een verouderde genitief, terwijl de omschrevene met de thans nog gebruikelijk is. Woorden als pintu'n simbahan, kerkdeur, in het Tag., susu'ndara, meisjesborst, in 't O. J., bodjo'n-mantri, mantri's vrouw, in 't N. J., t i t a' n L) u a t a, bevel Gods, in t Sang., zijn voorbeelden van eene oudere, hoewel nog niet overal verouderde constructie; mata-ni-wai, e. dgl. van eene nieuwere. Als nog ouderen vorm van dergelijke verbindingen mag men de eigenlijke samenstellingen beschouwen, zooals Mal. mata-ay&r, bron, mata-susu, tepel, mata-panah, pijlspits, welke in't F., om zoo te zeggen verjongd zijn, in mata ni wai, mata ni su<Ju, mata ni ngasau. Een nog jonger vorm der samengestelde uitdrukking dan F. mata-ni-wai is Sam. mata o le wai, dat is alsof men in 't Fransch zeide verre del'eau instede van verred'eau. Daarentegen heeft het Mao. 't oude mata-wai onveranderd bewaard.

Het behoeft niet gezegd te worden dat elke taal onophoudelijk hervormingen ondergaat; dat ze oudere bestanddeelen uitstoot en nieuwere opneemt, doch verreweg 't grootste gedeelte van haren woordenschat is geerfd van een voorgeslacht. Vandaar dat het niets vreemds is wanneer men oudere en nieuwere formaties naast elkaar aantreft. Zoo hebben zich bij ons kinderspel, raderwerk, en dgl. gehandhaafd naast het jongere goederentrein; zoo in 't Fransch hótel-dieu naast hótel-de-ville. Een aardig voorbeeld daarvan vindt men in 't Sam. ütu-fiti, vloo, eigenlijk: kippevloo, synoniem üto o le manu, letterlijk «luis van den vogel». Wat fiti is, kan ons 't Sam. niet leeren; 't woord is verouderd, doch het kan voor niemand diejavaansch kent verborgen blijven dat fiti het Jav. pi tik, kip, is. Daar nu manu, d. i. M. P. m a n u k, in tal van talen ook, en zelfs bij voorkeur «kip», oqvis, beteekent, ontbreekt er aan t bewijs dat u t u (M. 1. kut u)-fiti en ütu o le manu letterlijk «kippeluis» beteekent, niets meer. Soms zijn samenstellingen naar oude voorbeelden gevormd, terwijl ze anderszins de blijken dragen van jong of verjongd te zijn; bijv. una-iè, vischschaal, waarvan de wijze van samenstelling oud is, doch de vorm van u n a (voor u n a f) betrekkelijk jong.

In 't Mao. komt als genitiefteeken bij oneigenlijke samenstellingen in

Sluiten