Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

daar de beteekenis niet past. Misschien hetzelfde woord als M. P. w i n i, vrouw.

WlRI, ronddraaiing. Jav. wiri, in wirawirj, heen en weer.

Y.

Ya, voornw. 3 pers. M. P. ya.

*yaba, mat. Day. en Bat. amak, doch Mig. lamaka, o. J. lamak, N. J. 1 e m e k. Over dey, zie 't volgende woord.

1. Yaóa, naam. O. en N. J. haran, aran, Sang., Bent. arën, Mak. as eng, Bug. asëng, Day. aran (ara), naam ; een andere vorm is o.J., Tombul. ngaran, Bis., Tag. ngalan, Ibn. ngagan, Mgl. anarana, Sumb. ngara, enz. Dey staat hierin en in andere woorden op de plaats waar nu en dan in de verwante talen eene/^ optreedt of optreden kan. Daaruit volgt geenszins met zekerheid dat de y uit die h is voortgekomen ; het kan een voorslag zijn op de wijze van de Slawische i (f) in i a z ü naast azü, ik; iasti, eten, voor ad-ti; iagnü, lam, voor agnü, Lat. agnus. Aan den anderen kant is het wel opmerkelijk daty soms bepaaldelijk eene andere letter vervangt, bijv. eene w in Yango ; eene dj of d in Yare ; vgl. het Mig. lamaks hierboven, waar Day. en Bat. amak vertoonen 1; vgl. ook de verhouding van Tombul. atu (eig. hatu, blijkens atuhatu), vonk, met Jav. 1 a t u, vuur.

2. Yaóa, slijpen; ya$a, trans. Tag. hasa, Bis. hasa, Sund., Mal., N. J. asah, Day., Tombul., Mig. asa, Mong. ata, slijpen.

ya&a, splijten; bijvorm van wasea, en in beteekenis weinig verschillende van Sea (z. d.). Hier zouy uit w kunnen ontstaan zijn.

Yaöo, «come to pass», gebeuren; zich uitstrekken. O. J. hadjëng, adj ën g, N. J. adj ëng, of O. en N. J. adj u , voortgaan. YActo is dus eigenlijk «voortgang hebben, vor sich gehen» ; en voortgaan (tot), d.i. zich uitstrekken.

1 Zonderling schijnt het dat de Bataks uit het Indisch alphabet wel de letters i en «

overgenomen hebben, maar niet de a. Zij schrijven daarvoor 1) a; in schrift onderscheiden

zij i en hi, u en hu, al spreken zij thans die h in 't geheel niet meer uit. Men zou geneigd zijn uit dat alles te besluiten dat hun a aan 't begin eens woords anders klonk dan de

Indische en de onze. De gedurige verwarring tussohen a en ha reeds in 't oudste ons

bekende Kawi is ook niet voldoende verklaard. Eén ding staat vast, nl. dat de M. P. a

of ha gelijkwaardig is met, of vervangen kan worden door l. Dit volgt onwederlegbaar uit het Sangirsch, waarin het een vaste regel is dat a of ha bij reduplicatie wordt la-a, lalia, en niet a-a, haha; bijv. habarë na reduplicatie wordt lahabare; aku wordt la-aku. Ook de spir. lenis redupliceert met l, waarachter evenwel de klinker dikwijls versterkt wordt; dus idopë gereduplioeerd: lë-i dope, gewoonlijk la-i dope. Vgl. dit met de verhouding van Tag. hamug, dauw, met Bis. yamug, Ibn. namug, en Jav. lamur, en men zal aan de gelijkwaardigheid van ha, ya, na en la aan't begin van een woord niet kunnen twijfelen, al is de pliysiologische verklaring van 't feit nog te zoeken.

7

Sluiten