Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

maar navsuk, mijn boog; 1 i wo, tand, maar nalwona, zijn tand.1 Evenzoo in Motlav; bijv. na m t a n, zijn oog, voor na matana. 2

Ofschoon de voorslag van e of i in boven aangehaalde voorbeelden in 't A. een gevolg is van de verandering die een woord ondergaat, waardoor twee medeklinkers aan 't begin van 't woord komen te staan, is het niet te ontkennen dat men menigmaal een voorslag aantreft, waar geen phonetische noodzakelijkheid bestaat. Zoo bijv. in e t o h, suikerriet, uit t o vu, Fi. do vu, N. O. Ceramsch tohu, tehu, tepu,Jav., Mal. t ë b u , Tag., Bis. t o b ü, Day. tëwu, Sund. tiwu, enz.; zoo ook ohos, pisang, uit punti, Oj., Tomb., Sumb. punti, Fi. v u d i, Sam. f u t i, enz. Daarentegen is de voorslag noodzakelijk in o h r an, de stem er van, want «stem» op zich zelf moet hora zijn, = Erom. so r a, met lidwoord na so r a, Mota s u ware. Dat de voorslag hier een o is, moet toegeschreven worden aan den assimileerenden invloed van den stamklinker in hora, welks invloed nog zichtbaar is, al is hij zelf door verspringing van 't accent verdwenen. Om dezelfde reden is de voorslag in ohos een o; waarom dan niet in e t o h ? Omdat de o hier niet oorspronkelijk is, maar ontstaan uit ê, onder invloed van den thans afgevallen eindklinker u. In 'tErom. komt een voorslag zonder noodzaak zeer dikwijls voor; bijv. orïngi, hooren, bespeuren, voor rïngi, Oj. rëngö, enz.; okesi, zien, voor kesi, omzetting van kita; het is echter mogelijk dat in sommige gevallen zulk een voorslag het overblijfsel is van prefixen die niet meer als zoodanig gevoeld worden; noodzakelijk is de voorslag bijv. in Erom. i m, en, uit m a gelijk ook i m in 't A., want blijkbaar is het woordje accentloos en proklitisch.

De invloed van een klinker, hetzij nog bestaande of oorspronkelijk aanwezig, meer bepaald i oïj, en u of o, op den klinker der voorafgaande lettergreep is in 't A. zeer sterk. Die invloed openbaart zich op tweeërlei wijze: of door Umlaut te bewerken, of door epenthese. Menignaal is een en hetzelfde woord in gebruik in drie gedaanten: met onveranderden klinker, met Umlaut en met epenthese. Bijv. naast gap, vuur, uit g a p u, is in gebruik gop, met labialen Umlaut, en gaup, met epenthese; itap, heilig, verboden, naast itaup, Polyn. tapu, Fi. tabu, Tjam taburi. Een ander voorbeeld van epenthese is e o m, huis, uit i m o, naast i m; ook i y u m (d. i. i u m) in mal-eom, mal-iyum, stad. E u g, u (enk.), uit i k o. Een i bewerkt den overgang van e in i in de voorafgaande lettergreep: zoo is r i s i n, moeder (zijn, haar, de) uit r es i n ; i oïj bewerkt epenthese; dus a i n y ak, ik, uit anyak; gaing, eten, uit gani, Fi. kani, enz.; of de ng hierin ontstaan is nadat de i van den uitgang weggevallen was, zoodat de n sluit-

1 Codrington, Melanesian Languages (1885), p. 368.

5 Codrington o. o. p. 321.

Sluiten