Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

letter werd, dan wel of reeds van te voren g a n i geworden was g a n g i, is moeielijk uit te maken. Een voorbeeld van epenthese en tevens van palataliseering eens medeklinkers door een i ofy levert gaija, ons (incl.), uit gatija, d. i. gati -f- een onverklaard toevoegsel, Erom. kos; kati is een omzetting van 't meer gewone k i ta, ook in 't Mak. ka t e. 1

Door een i of e wordt bewerkt dat een voorafgaande t overgaat in s, gelijk ook in 'tErom. geschiedt. Dus mas, dood, Erom. mas, uit mate of mati; oh os, pisang, uit punti; ages, bijten, uit agati, Fi., Sang., Sumb. kati; se ij, drie, uit tëli, ouder tëlu. Ter verklaring van se ij heeft men te letten op de neiging van 't A., die het gemeen heeft met het Erom. om een ji in den uitgang over te doen gaan in z'; in 't Erom. is uit tëlu ontstaan de verkorting li in den Trialis, ofschoon 't woord, op zich zelf staande, luidt t e s e 1, (vgl. Tag. t a 11 u), waarvan men niet zien kan welke klinker afgevallen is. Een ander voorbeeld is A. aki in, het ei (er van) uit ak 1 u, Oj. h an 11 ü, Tomb. atë 1 u, enz.; ook Maewo t o 1 i; nog een voorbeeld is n g i d j i (n), neus, Mal. h i d u n g, Jav. i r u n g, Sam. i s u, enz. Aan Mota p i s u beantwoordt A. u p s i (n), Erom. o v s i (n). Om te verklaren hoe uit tëli kon voortkomen s e ij, mag men veronderstellen dat / overgegaan is in de klankverwante d\ uit d i werd dy, verder dj, d zj, de klank die met j bedoeld is; de epenthese van i in de eerste lettergreep geschiedde toen de i of y nog gehoord werd.

Overgang van u in i in de stamlettergreep komt voor in 't woord voor huis, niet alleen in A. en Erom., maar ook in Mota, Espiritu Santo, Ambrym, Meralava, Ulawa, Fagani, Malanta, terwijl zeer naverwante talen als Fate, Api, Lakon, Wango, Alitede u bewaren.2 Merkwaardig nu is het, dat wij i m a h terugvinden in 't Jav. en Sund. Dat er een historisch verband bestaat, is moeielijk aan te nemen; de overgang van u tot i op Java is zeker onafhankelijk van die in Melanesië, en hangt samen met de onderscheiding van grover en fijnere klinkers, maar wel schijnt men uit het verschijnsel te mogen afleiden dat er reeds in de grondtaal hier en daar een dialektische uitspraak van u als «gehoord werd.

Het zooeven aangehaalde voorbeeld a k 1 i leert ons dat de consonantverbinding 11 overgaat in k 1. 3 Uit het feit dat i k n i het meervoud is van a t i, zetten, mag men besluiten dat ook t n in k n overgaat, al is het niet duidelijk waaraan de uitstooting van den stamklinker te wijten is. Wanneer men verder ziet dat i k m a n voortgekomen is uit liman, en t i k n g a n uit t ëli n gan a, dan komt men tot het besluit dat vooraf zijn gegaan vormen als

' De j in gaija zal vermoedelijk als tsj uitgesproken worden.

1 Gemakshalve zij hier verwezen naar Codrington o. e. p. 45, onder House.

3 Hetzelfde gebeurt in 't Litausch en Latijn.

■a

Sluiten