Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

tempu = Fi. tubu, grootmoeder; voorouders; eigenlijk hetzelfde woord als Day. tëmpo.Malag. tompo, Heer. Men vergelijke, wat den samenhang der begrippen «grootvader» en «heer» betreft, o.a. Sanskrit arya, iemand uit de hoogere kaste, heer, en grootvader; arya, dame en grootmoeder. Een ander zoo gevormd meervoud heeft eintal, menschenmenigte, mv. reintal. In de woordenlijst van Inglis wordt opgegeven: Ra, ri of ru, al, geheel, en als voorbeelden : in pege ra Neityum, 't geheele eiland Aneityum ; het is de vraag of men het niet eerder moet nemen als : land van 't zoo genoemde volk, zoodat ra Neityum als meervoud de collectieve naam is van een volk en verder van 't door hen bewoonde land, zooals ons Polen, Zweden, en dgl., om van andere Indogermaansche talen niet eens te spreken. Ook wordt opgegeven in pege ri Galili, doch ri ontbreekt in de bijbelvertaling en de i, onmiddellijk gevolgd door een lettergreep met a-klinker, is zeer verdacht1.

Op gelijke wijze is ra een meervoudsteeken in Mota: ra tamak, mijn vaders; ra tatasik, mijn jongere broeders (of zusters); ra ta Motelava, de lieden van M. Het Erom. heeft avinsai, zijn broeder; mv. ravinsai. Zoo ook Oj. ra bij volksnamen; bijv. ra Pancala, de Pancala's, Pancalatroepen; ra Bah li ka, de Bahlika's; raKekeya, deKaikeya's.Volkomen analoog aan A. retpo, heeft Iban. dama, vaders, van ama.

In raimu, een broer of neef; broers- en zusters-kinderen, kan ra zoowel gemeenschappelijkheid als een meervoud aanduiden. In Oj. en Nj. duidt ra gemeenschappelijkheid aan bijv. in rowang, rencang, gezel, makker, uit ra u'ang, mensch. Raimu laat zich verklaren als bestaande uit ra in dezelfde toepassing en imu, den ouderwetschen vorm van im, eom, huis, Erom. imo. Het woord zou dan in 't enk. beteekenen «van gelijken huize;» mv. personen van gelijken huize 3. De a van ra is niet samengevloeid met i, omdat imu (imah) oorspronkelijk met een medeklinker, den gutturalen triller, begon; van daar de hiaat. Welke der twee zoo averechts door één teeken voorgestelde u's bedoeld is in imu, blijkt niet.

Een andere beteekenis heeft het voorvoegsel in risi, moeder, 't eenig overblijfsel, zoover mij bekend, in 't A. van een klasse van woorden, die eenmaal ruimer vertegenwoordigd moet zijn geweest. Risi is ontstaan uit retina, waarin de t regelmatig j geworden is vóór de i, welke de e in de voorafgaande lettergreep tot i gekleurd heeft. In dit re is te herkennen 't Mota ro, dat vóór vrouwelijke eigennamen gevoegd wordt; dus i ro-Taviro, terwijl een man i Taviro heet3. Dit ro is = A. re, gedifferentieerde zwak-

1 Tenzij ri en ru gelijk te stellen zijn met ra -f- t, ra -f- «, d. i. «zij van».

2 Voor 't eigenaardig spraakgebruik van den bijvorm re in Mota zij verwezen naar Codrington & Palmer, Mota Dict. (1896), o. re.

5 Codrington o. e. p. 258.

Sluiten