Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

meer de neiging hebben sommige medeklinkers met een nasalen voorslag uit te spreken of wel dezen te laten vallen, zonder dat de beteekenis van een woord in 't minste of geringste daardoor gewijzigd wordt.

Eing heeft zijn wedergade in Nifilolo engi. deze, dit; vermoedelijk niets anders dan een bijvorm van e n i, met overgang van n in ng, gelijk o.a. ook in ga in g, eten, uit gani, ouder kani. Aingki bevat ing= eing en k i, en 't subjectteeken a; r a i n g k i mv. r a en i n g + k i.

Iy ehki, die, dat, is te vergelijken met Tag.,Bik.,Pamp. iy a n, die, dat De h vóór k i heeft zich denkelijk ontwikkeld uit r\ dit uit r i, een deiktisch woord in F., bijv. a v a 1 é - r i, 't huis daar. I y e h k i zou dan op te lossen zijn in iya + ri (welks i den overgang van de voorgaande a in e bewerkte) -fbovenvermeld ki = ngki. Ri vertoont zich ook in Flor. keri, deze, dit; kiri; wat de beteekenis aangaat, kan men dit ri vergelijken met het Gr. t, bijv. in ovroai, tovti. Het mv. ehki misschien uit rki, ouder raki; erahki uit ira (eig. pers. vnw.; vgl. Erom. irora)-|-ri4~ki.

Ij i lijkt het meest op Tomb. itii, dat wel aanwijzend is, maar niet bepaald «deze» noch «die» aanduidt en alleen op levenlooze voorwerpen slaat; vormelijk dicht hierbij Pamp. iti, deze; in 't Iloko is iti lidwoord «de, 't.» Ij i zou zich kunnen ontwikkeld hebben uit itii, en wel zoo, dat hieruit i t j i werd, tengevolge waarvan de t werd gepalataliseerd, waarna de eindklinker afviel. Doch zeker is dit niet, dewijl j ook uit een anderen klank kan voortgekomen zijn, o. a. Day. dj e, waarvan dje t a, gindsche, die, dat; dj e toh, deze, dit; Bugin. dje, deze; dit; Iloko di.

6. Betrekkelijke. Deze ontbreken in 't A. De betrekking wordt uitgedrukt door bijstelling van een zin achter de persoon of zaak waarvan sprake is, gevolgd door een aanwijzend voornaamwoord. Gemakshalve laat ik de voorbeelden volgen die bij Inglis voorkomen en juist zijn. N 'a ti m i i n i ng(= i n e i n g) is m a s a i e n, de mensch die sterft; n'atimi erisegetyin ara, de mensch dien zij zagen; n'atimi ining is mas a in hal o-un, de mensch wiens kind stierf; n'adualep ining is tas aien, de jongen die sprak; n'elgau ining eris ango, de boot die gemaakt werd; ilpu (1. ailpu)takataijiingerislaavara,de vrouwen die lachten. Een paar voorbeelden uit de bijbelvertaling zijn: is um ugge in tas ineing is upyi anged a n'aprofeta, en zoo is het woord dat eertijds de profeet geschreven heeft, Matth. 2, 5: et inivaijeg ineing ek asaing ehelemia ainyak, het is waarachtig, wat ik u zeg, 5, 18. Het relatief vnw. dat in onze taal op een pers. vnw. slaat wordt op de volgende wijze

1 Bugin. iya is noch uitsluitend «deze, dit», noch uitsluitend ons «die, dat»; het komt dus 't meest overeen met Latijnsch is, ea, id; doch iyae is bepaald «deze, dit»; iyaro, gindsche, die daar, dat daar ginds.

Sluiten