Geen zoekvraag opgegeven

Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

opgeeft. Avapilaing, to twist, pilaing uit pilangi; zie Woordenlijst onder ATPILAING.

Een andere uitspraak van ava is aua, waarvan Inglis wederom ten onrechte zegt: «verbal prefix, to cause; to make.» De beteekenis is juist, gelijk overvloedig uit de teksten blijkt, maar aua is in 't geheel geen prefix; het is een afzonderlijk woord, want het wordt gevolgd door een met het lidwoord of een meervoudteeken verbonden substantief; bijv. aua in tas, spreken, eig. een rede houden, of zooals men in 'tEngelsch zegt: to make a speech; aua n'ah eg a, dienst betoonen; mv. auarahega;auan'imtan, den prijs geven, betalen; mv. aua rimtan, Luk. 9,13. Aua is een wkw. uit prefix a of a' en wua = Mal. buwat; zie Woordenlijst o. AüATI.

1. Eh (ah). Dit is de vorm dien hi, ouder vi, moet aannemen, wanneer het gevolgd wordt door een woord met consonantisch begin en klemtoon op de eerste lettergreep. Hierdoor wordt de klinker van hi verdoft, gaat eindelijk verloren. Het prefix vormt desideratieven; dus ehtele (yin), (hem) hongert; Flor. v i t o 1 o, hongerig1. T e 1 e, hier voor « eten» gebezigd, is eigenlijk «slikken, opslokken», Day. tëlën, Malag. telin&, Niasch tölö, Bis., Bat. tolon, Mal. tëlan, Makass. tallang; Mota nolo, slikken.Erom. zegt evioni, hongerig zijn, met hetzelfde voorvoegsel, maarmetstam oni, eten; zoo ook eviumnok, dorstig zijn, uit evi en umnok, andere uitspraak van moneki, drinken. Beide woorden beteekenen natuurlijk eigenlijk «verlangen te eten, te drinken.» De vorm van 't prefix in Fi. is via, Sam. fia, Mao. hia, variant whe; dus Fi. viakana, Sam. fiaai, Mao. hiakai, hongeren; viangunu, fiainu, wheinu, dorsten 2.

2. Eh.Dit is ontstaan uit ha, ouder va, oorspr. pa, onder dezelfde omstandigheden als 't vorige e h uit h i. Het duidt een actie aan, vooral bestaande in een zich bewegen om zeker doel te bereiken, een aan den gang gaan, een «sich an etwas machen». Bijv. ehtet, Erom. evtit, Mota vat a t u, ontmoeten. E h 1 o, verlichten, licht maken, van e h en een stam, die in A. verloren schijnt, maar bewaard in Tag. ilau, licht, schijnsel, Mal. h i 1 a u, alsook in Fi. i - i 1 o i 1 o, spiegel, Jav. a n g i 1 o, zich spiegelen, en in Makass. kilo, schitteren. De uitspraak a h voor e h komt dikwijls voor. Bijv. ahtet = ehtet, ontmoeten; de a heeft, naar men mag aannemen, hier stand gehouden doordat de klinker van tet eigenlijk a is. Ahtamud, doorbreken, doorsnijden, uit ah en tamud, Fi. tamusu, doorgebroken, doorgesneden; vgl. het boven behandelde avam ud. In alle woorden waarin ba op ah volgt is de a onveranderd gebleven. Het hier behandelde prefix eh, ah = Mota, Fi., enz. va, Indon. pa is over 't gansche taalgebied ver-

1 Sesako pitolo met eenigszins gewijzigde beteekenis: hongersnood.

2 Vgl. De Fidjitaal (1886), blz. 53 (zie dezen herdruk, dl. IV, 1916, p. 296).

Sluiten