Tekst
Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

Volgens een vasten regel, die hier niet behoeft gegeven te worden, wordt in 't Fi. aki vervangen door aka, uit akan, terwijl in 't Oj. alleen akën, gewestelijk akan, Mal. kan gebezigd wordt, en in 't Nj. akën als Krama van ake dienst doet. Van akan nu heb ik in 't A. geen zeker spoor kunnen ontdekken.

I, na klinkers ani, ni. Dit algemeen MP. suffix vindt men in 't A. bij werkwoorden die een transitieve beteekenis hebben en wel dezulke die in onze taal nu eens een direct, dan weer een indirect object hebben. Bijv. asaing of asan, zeggen, beide uit een w. sa of asa, waarvan 't substantief tas, rede, woord. Eigenlijk ligt in asaing het begrip opgesloten van den toegesproken persoon, evenals bijv. Jav. angaturi uninga, kennis geven, veronderstelt iemand wien kennis wordt gegeven. Eenvoudig een middel om van intransitief begrip een transitief te maken schijnt zin gaing, eten, uit gani, Fi. kani; het intransitief, niet meer voorhanden in A., is o.a. Day. kuman. Vergelijkt men abrai of abraing, kennis geven, zenden, bijv. Matth. 2, 8: is abrai ra aien mika eri apan Bedleem ara, hij maakte bekend dat zij naar B. zouden gaan, ter vertaling van «he sent them to B.»; is abrai yin aien, hij zond hem, Joh. 7, 18, met Erom. ovrëngi (uit ovarani), roepen, en Mota su ware, (uit su -f- wara -f- z), zenden, om (iemand) zenden, suware ma, roepen door een bode, halen, dan ziet men dat ook in dit voorbeeld het begrip opgesloten ligt van «aan iemand aanzegging doen» en «laten doen». De wkw. stam luidt in 'tjav. wara, waarvan warawara, aan den een of ander bekend maken. Intusschen zou abrai ook bij Oj. warah -f- i, waarvan winarahan, onderricht, Ram. 1, 36, kunnen behooren, doch wegens den bijvorm abraing schijnt de vergelijking met wara, dat trouwens in beteekenis nauwelijks van warah verschilt, te verkiezen. Duidelijk komt de oorspronkelijke, locatieve beteekenis van z' uit in umwing, uit ëmuni, drinken uit (in 't Fransch: boire dans); bijv. Mk. 10, 28: aru emda aijaurau par umwing a n'ipjinitai ineing ek pu umwing iran ainyak? kunt gij beiden drinken uitden beker waaruit ik drink? 1 Kor. 11, 28: eru mu ahilek in li in mopura atimi, ja pah gaing n'areto ineingki, um umwing a n'ipjinitai ineingki, laten ze hun binnenste onderzoeken, en dus van dat brood eten en uit dien beker drinken (Engelsch. eat ofthatbreadanddrinkofthatcup).Datin umwing, gaing, abraing, asaing epenthese heeft plaats gehad, en de n overgegaan is in ng, gelijk in Erom., behoeft hier niet nader aangetoond te worden.

In admoi, iemand kussen, moet oi staan voor oni, wani, want de stam vertoont zich als dmu in edmudmoi.

Het achtervoegsel an, Fi. a, vervangt in A. gelijk in 'tjav., enz. z in naamwoorden ; zie Wdl. Alaa en Aluma.

Sluiten