Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

In het dagelijksche leven doen wij trouwens niet anders. Ook daar wordt de verklaring: „ik kan mijn belofte niet nakomen" slechts als een verontschuldiging aanvaard, indien zij gepaard gaat met de verzekering en, zoo noodig, met het bewijs „dat men geen schuld heeft" of „er niets aan kan doen". En ook dan wordt vaak geriposteerd: „Dat kan wel zijn, doch ge hebt dat risico nu eenmaal op U genomen" of wel: „Ge hebt daar nu eenmaal voor ingestaan". Ook de juridisch-ongeschoolde mensch toont door zulke opmerkingen te beseffen: i°. dat een verhindering slechts dan ontheft van de verplichting om een belofte na te komen, indien deze verhindering buiten de schuld van den belover is ingetreden, en 2°. dat ook dan nog niet het laatste woord is gezegd, want dat ook, bij afwezigheid van alle schuld, niettemin een aansprakelijkheid kan blijven bestaan. Zoo spelen ook in het dagelijksch leven de begrippen schuld en risico een rol. Het wettelijke overmachtsbegrip is uit dezelfde materialen opgebouwd. Ook in de wet vindt men de grondstelling, dat een belemmering nooit een verontschuldiging is, indien de debiteur schuld heeft aan het ontstaan, afgewisseld door bemalingen, die, ongeacht de schuldvraag, in ieder geval een bepaald aangeduid risico, hetzij rechtstreeks, hetzij krachtens overeenkomst , op den debiteur (of den crediteur) leggen.1

§ 83. Wat is nu schuld? Het zich anders gedragen, dan in de gegeven omstandigheden plicht was. Een debiteur heeft dus schuld, indien hij anders handelt dan hem volgens den inhoud der verbintenis betaamt. En indien een dergelijke, hem verboden, gedraging —want het kan ook een stilzitten zijn —gevolgen in het leven roept, welke op hun beurt dezen debiteur weer verhinderen de praestatie te verrichten, waartoe de verbintenis hem verplicht, dan heeft hij bchuld aan het ontstaan van die verhindering.

Om dus vast te stellen of een debiteur schuld heeft, dient men allereerst vast te stellen, waartoe hij krachtens zijn verbintenis ter bereiking van het beoogde resultaat verplicht

1 De schuldvraag vat bet ontstaan, de risico-bepalingen, de gevolgen van de verhindering der praestatie in bet oog. De schuldtheorie leidt tot een aansprakelijkheid, waarbij de wijze van onts+aan der belemmering beslissend is. Daarentegen brengt de risicoleer een verdeeling van de gevolgen tot stand, onverschillig wat de oorsprong is van het feit, waaruit die gevolgen voortvloeien.

Sluiten