Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

vaderland naar den eisch der tijden bijzondere offers van den staatsburger vragen. Dat in geval van een rechtvaardigen oorlog leven en bloed van de onderdanen en tal van individueele en gemeenschapsgoederen voor de verdediging van het vaderland worden opgeëischt, is voor ieder van ons aannemelijk. Maar zoo is 't eveneens denkbaar, dat in bepaalde andere omstandigheden van tijd en plaats niet met de gewone mate van vaderlandsliefde kan worden volstaan, maar dat het welzijn der nationale gemeenschap aan de deelgenooten, die hun plicht tegenover het geheel ten einde toe wenschen te vervullen, den verhoogden vorm van vaderlandsliefde voorschrijft, dien wij nationalisme hebben genoemd. In zulke gevallen is nationalisme dus plicht geworden. Ik denk mij die vooral in een tijd van verslapping van het gemeenschapsbesef door te ver gedreven individualisme, ongebreideld eigenbelang, ontaarding van den partijgeest, ongezond pacifisme, propaganda van dienstweigering, revolutionaire en anarchistische denkbeelden, defaitisme van elke soort, economischen en cultureelen druk van het buitenland. Daartegenover is dan een verheffing van het zelfbewustzijn der natie, een versterking van het vertrouwen op de eigen volkskracht en een hernieuwde opwekking van het streven tot behoud van de gevestigde en overgeleverde nationale goederen dringend noodzakelijk. Tegen verval van het gemeenschapsleven is gezond nationalisme het eenige geneesmiddel.

Dat alles neemt echter niet weg, dat in alle omstandigheden ook aan het nationalisme door natuurlijken ethos en bovennatuurlijke religie een grens wordt gesteld. Die

Sluiten