Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

gevoegd; de overige werden geformeerd tot R. Ds ter beschikking van het opperbevel en voor de vestingen. Michels hervormingsvoorstel viel in een verwarde periode: niet minder dan vier ministers van Oorlog volgden elkaar binnen vijf maanden op (generaal Brun, Berteaux, generaal Goiran, Messimy). Maar bovendien was Michel bij de meerderheid zijner collega's en gesubordineerden geenszins persona grata. Hij ging niet mede met de heerschende opvattingen, zooals o.a. bleek bij de gememoreerde lezingen van overste de Grandmaison; Michel maakte bezwaar tegen diens offensief absolutisme en hield later zelf een conferentie, waarbij hij de voorzichtiger principes van den Service en Campagne van 1895 in herinnering bracht1.

Michels ontwerp van concentratie werd zelfs geen onderwerp van discussie in den Conseil supérieur de la Guerre 2, waar zijn preliminair voorstel aangaande de reservisten unaniem werd verworpen (Juli 1911). Michel moest het veld ruimen en Joffre werd benoemd tot zijn opvolger3.

Behalve de reeds gesignaleerde opvattingen, die in het Fransche leger heerschend waren, dienen wij bij de beantwoording van de vraag, door welke motieven Joffre zich liet leiden bij het ontwerpen van zijn Plan XVII, een belangrijk politiek punt in het oog te houden: de Belgische neutraliteit en in verband daarmede Engelands houding.

Dat de Duitschers door België zouden trekken werd zoowel in Frankrijk als in Engeland buitengewoon waarschijnlijk geacht. Volgens een recente publicatie van den Franschen diplomaat Paléologue4 zou een verraderlijke, hooggeplaatste Duitsche stafofficiers zelfs het heele Duitsche aanvalsplan

1 Morizet p. 45, 48.

2 Joffre, Mémoires I p. 18: „Je trouvai dans le coffre-fort de 1'ancien vice-président du Conseil supérieur de la Guerre (Michel) un projet de plan de concentration qui montrait que mon prédécesseur s'était justement préoccupé de la possibilité d'une invasion allemande par la Relgique. Ce projet n'avait pas été communiqué au Conseil supérieur de la Guerre dans la séance du 19 juillet 1911."

3 Hierover nader in Hoofdstuk V dezer Inleiding.

4 Maurice Paléologue, Un Prélude a l'Invasion de la Belgique. Le Plan Schlieffen 1904 (Paris 1932).Cf. Revue des deux Mondesvan 15Nov. 1932. B De Nieuwe Rotterdamsche Courant van 6 Nov. 1932 (Ocht.) heeft een

Sluiten