Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

offensief. Joffre's concentratie, hoewel mentaal tot het laatste type behoorend, moest wel materiëel de kenmerken vertoonen van het strategisch defensief. Salmon noemt het een „dispositif de mise en garde" i, de Thomasson spreekt van een „dispositif d'attente, en ce sens que le dispositif devra être modifié"2. Joffre zelf, de moeilijkheden waarvoor hij stond uitmetend, zegt o.a.: „La concentration était, a mon avis, a considérer comme un dispositif initial de nos forces en vue de la réalisation de tout plan d'opérations; ce ne pouvait donc être un dispositif arrêté ne varietur. II fallait une concentration suffisamment souple pour permettre toutes les manoeuvres et combinaisons possibles Un plan d'opérations précongu était rendu impossible par l'inconnue que

représentait pour nous la Belgique Officiellement, je ne

pouvais dans un document destiné a un assez grand nombre de personnes tenir compte que des opérations susceptibles de se dérouler en dehors du territoire beige. Comme j'étais obligé d'envisager 1'hypothèse de la violation de la neutralité beige, je préférais dès lors ne rien écrire sur le plan d'opérations, me contentant d'une concentration a plusieurs fins" 3.

Zoo kwam Joffre tot zijn Plan XVII, dat zoowel paste voor een oorlog zonder schending van neutraliteit als rekening hield met een Duitsche invasie door België en zelfs door Noordelijk Zwitserland. Het is duidelijk, dat in die omstandigheden het zwaartepunt der concentratie nog steeds naar het O., niet zooals bij Michel naar het N. ligt. Een kwart der Fransche krijgsmacht komt ten N. van de lijn Longwy Reims, de rest tusschen Longwy en Belfort. Men kan vijf groepen onderscheiden:

1° - een groep R.Ds bij Vesoul, als flankdekking, met het oog op de mogelijkheid, dat de vijand via Zwitserland, Zuidelijk van de vestinggordel aan Frankrijks Oostergrens, naar het stroomgebied van Seine en Aube zou doordringen;

2° - de rechter legergroep tusschen Toul en Belfort, ge-

1 Capitaine Salmon, Campagne de Mouvement de 1914 (Paris-LimogesNancy 1932) p. 19.

a L.c. p. 145.

3 Mémoires I p. 144 en 190; men onderscheide hier wel wat gezegd wordt van de concentratie en wat van het operatieplan.

Sluiten