Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

omtrent 's vijands bedoelingen natuurlijk geen zekerheid bestaat. De Duitsche legers worden geconcentreerd tusschen Gladbach en Bazel; benoorden Metz staan van rechts naar links: het I. L. (generaal v. Kluck), het II. L. (generaal v. Bülow), het III. (Saksische) L. (generaal v. Hausen), het IV. L. (Albrecht v. Württemberg) en het V. L. (Kronprinz Wilhelm) ; bezuiden Metz sluiten hierbij aan het VI. L. (Kronprinz Rupprecht van Beyeren) en het VII. L. (generaal v. Heeringen).

Juist het feit dat in 1914 de voor Schlieffens plan typeerende zwenking door België werd behouden, heeft ten gevolge gehad, dat men in Moltke's plan slechts het verwaterde denkbeeld van zijn voorganger heeft gezien. Bovendien kreeg de critiek gemaklijk spel door de mislukte proef op de som. Moltke kon verweten worden, dat hij alles wilde verdedigen, hinkte op twee gedachten en zich ondergeschikt maakte aan het initiatief des vijands. Daarom heeft men zijn plan „ein geistloses Gebilde" kunnen noemen: „eine Form ohne ihren eigentümlichen Geist und eine Gedanke ohne eigene Form" i. Die critiek is zeker te hard. Slechts in het uiterste geval, dat Schlieffen voor oogen had gestaan 2, moest Moltke's krachtenverdeeling te kort schieten voor het verhoopte succes. Ware hij een waarlijk groot veldheer geweest 3, dan had dit uiterste geval zich niet behoeven voor te doen, dan had hij voor dien de beslissing reeds geforceerd. Zeer terecht merkt Groener op, dat niet zoo zeer de afwijking van Schlieffens concentratie als wel het ontbreken van een leiding in zijn geest de voornaamste oorzaak is geweest der mislukking 4 — althans,

1 Kritik des Weltkrieges von einen Generalstabler (d.i. Hauptmann a. D. Ritter) (Leipzig 1920) p. 83 en Der Aufmarsch Moltkes 191b und der Aufmarschplan Schlieffens von 1905 door denzelfden (in Milit. Wochenblati van 1927, No 30).

2 Den beslissenden slag acht Schlieffen waarschijnlijk aan de Maas of aan de Aisne; het probleem Parijs komt bij hem dus pas aan de orde wanneer „wider Erwarten die ersten Möglichkeiten nicht eintreten." (Gackenholz p. 9).

3 Over zijn persoonlijkheid handelt het volgende Hoofdstuk.

4 L.c. p. 210: „ dass es zur Erringung eines entscheidenden Sieges

weniger darauf ankam, die Schlieffenschen Anforderungen an die

Sluiten