Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

koppigheid, het nuchtere verstand, die zekere natuurlijke slimheid en instinctieve menschenkennis van den boer had hij ook. Maar karakteristieke woorden of gebaren vindt men

nauwelijks bij hem.

De meest uiteenloopende auteurs, die verslag geven van hun ontmoetingen met Joffre, draaien steeds in hetzelfde kringetje van epitheta rond: „impassible, souriant et doucement opiniatre; tout en lui donne 1'impression de 1'équilibre et du sang-froid" (Poincaré); „une tranquillité soutenue et presque bovine" (Hanotaux); „toute la personne, avec sa stature massive, dit une puissance calme, réfléchie, une fermeté robuste et lente" (Victor Margueritte); „image vivante du bon sens et de la prudence paysanne" (Pierrefeu); „un Méridional refroidi, une tête froide, un tempérament extraordinairement équilibré, un bon sens rassis, une certaine froideur d'ame, une

tranquille opiniatreté, un coeur sans tempête santé physi-

sue, santé morale" (Louis Madelin); „belle impassibilité,

calme imperturbable mais dépourvu d élan, sans flamme,

extrèmement dénué de curiosité" (Lt-Colon. Mayer). Met tientallen zijn deze karakteristieken te vermeerderen, ze komen alle op hetzelfde neer. Wij memoreeren nog slechts het oordeel van Foch: „Sa qualité essentielle, eest un jugement

trés sür, un imperturbable bon sens Nous avions coutume

de 1'appeler la bouée, contre laquelle les flots et la tempête ne peuvent rien. II reste toujours le même. Les événements sont impuissants contre lui. C'est une force admirable 1 •

Met dat alles is echter weinig gezegd omtrent Joffre's strategische bekwaamheden. Waren zijn antecedenten van dien aard, dat men hem met vertrouwen aan het hoofd van een millioenenleger kon plaatsen?

Joffre was sapeur, officier van de genie: meer ingenieur dan opperbevelhebber, zooals Kitchener van hem gezegd moet hebben. Hij was een goed en volgzaam leerling geweest, intelligent en met een solied geheugen; hij nam de leerstot gemakkelijk in zich op, was geen schitterend leerling, maar rustig, oplettend, gedisciplineerd, receptief en bescheiden, steeds ge-

1 Le Mémorial de Foch, mes Entretiens avec le Maréchal par Raymond Recouly (Paris 1929) p. 68.

Sluiten