Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

legerleiding ieder helder denkbeeld omtrent de richting der verdere operaties scheen te ontbreken i. Het verwijt is niet ongegrond.

Maar van den anderen kant: Joffre zat niet stil. En het was buitengewoon moeilijk om een beslissing te nemen. De manoeuvre volgens het plan van 25 Augustus had afgedaan. Voor een nieuwe onderneming moest men eerst zekerheid hebben omtrent de Engelschen en afwachten, of het 5de L. zich in veiligheid zou weten te brengen. Van French kwam op 30 Augustus, kort na den middag, de mededeeling, dat zijn troepen de eerste tien dagen niet meer in eerste linie konden komen 2, en den volgenden dag vernam men uit een opgevangen Duitsch radiogram, dat Bülows cavalerie (H.K.K. I onder v. Richthofen) bij Bailly (ten NO. van Compiège en ten O. van Ribécourt) over de Oise was gekomen en dus, doordringend in de lacune tusschen French en Lanrezac, de terugtochtslijn van het 5de L. ernstig bedreigde 3.

Tot welke conclusie kwam men nu in het Fransche hoofdkwartier? Generaal Berthelot, sous-chef in het G.Q.G. en voor de operaties Joffre's rechter hand 4, pleitte voor een herhaling der manoeuvre, die bij het begin van den veldtocht door 3de en 4de L. generzijds der Maas beproefd was, maar toen in de kiem werd gesmoord. De bedoeling was toen geweest door een krachtig offensief in NOostelijke richting het vijandelijk front te doorbreken. Thans wilde Berthelot hetzelfde bereiken door een offensief in NWestelijke directie, gericht tegen de verbindingsliniën van den vijandelijken rechter vleugel. Joffre gaf dit voorstel ter bestudeering aan den chef van het 3de bureau, kolonel Pont, wiens memorie van 30 Augustus voor het eerst in de mémoires van den opperbevelhebber werd gepubliceerd 5. Dit belangrijke stuk, hetwelk het richtsnoer

1 Gallieni, Mémoires p. 75.

2 Arm. frang. I, 2 Ann. No 1421.

3 De Engelschen hadden verzuimd de brug van Bailly tijdig op te blazen.

4 Voor de leidende figuren in het G.Q.G. zie Raymond Recouly, Joffre (Paris 1931) ch. VI.

5 L.c. I p. 346—349.

Sluiten