Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

een belangrijke factor tot ondermijning van eiken systematischen opzet; tevens blijkt daaruit, hoe weinig de strategische gedachte van Schlieffen vleesch en bloed was geworden bij de voornaamste uitvoerders; zij maakten daardoor voor den opmarsch het harde oordeel waar, door Hauptmann Bitter over de concentratie van 1914 uitgesproken: „ein geistloses Gebilde" 1.

Het verdere verloop der bewegingen begint zich thans duidelijker af te teekenen. Slaagt Joffre erin voorloopig al vechtend terug te trekken zonder dat een van zijn legers in een beslissenden strijd gewikkeld wordt, dan bestaat de groote kans, dat de Duitsche legers in den voor hen gevaarlijken couloir tusschen Parijs en Verdun komen. Besteden zij een uiteraard niet onaanzienlijk gedeelte der troepen van hun rechter vleugel om Parijs te maskeeren, dan heeft een offensief tegen hun hoofdmacht goede gans op succes; verwaarloozen zij Parijs, dan zal de mobiele legermacht, die daar aanwezig is, hun rechter flank in gevaar kunnen brengen. De juiste keuze van Joffre's terugtochtsrichting, de versterking van het hoofdstedelijk garnizoen op aandrang van Gallieni, ja zelfs het overijlde uitwijken der Engelschen: dat alles stelde den vijand voor moeilijkheden, verrassingen en beslissingen, waarvan de gevolgen van het grootste belang konden worden. Hoewel geslagen, krijgt Joffre toch langzamerhand het initiatief in handen, een initiatief, dat men passief zou willen noemen, daar het noch door hem zelf, noch door den vijand als zoodanig kon worden begrepen. Müller-Loebnitz constateert: „Die Freiheit des Handelns, die Initiative, begann auf die französisch-englische Seite überzugehen" 2.

In principe voelde Kluck er alles voor om het door Bülow behaalde succes te exploiteeren. Maar de door Bülow aangeduide richting: zwenkend om Chauny tegen La Fère—Laon, achtte hij minder juist, te meer omdat het II. L. te kennen had gegeven op 31 Augustus te zullen rusten. Dientengevolge zou alleen het I. L. den vijand, zijdelings om hem te omvatten, achtervolgen. Werd de vijand in front niet vastgehouden

1 Cf. h.1. p. 51.

2 L.c. p. 3.

Sluiten