Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

nauwelijks gevoelen i; de linker vleugel waagt zich niet vooruit, daar het V. L. thans op zijn beurt krachtigen tegenstand ondervindt aan de Maas; op de binnenvleugels van III en IV. L. blijkt de nuttelooze opeenhooping van krachten te zijn ontstaan, waarvoor Schlieffen altijd zoo gewaarschuwd had, en die ook hier het gevolg was van de geregelde oproepen om hulp, door de legercommandanten tot hun buren gericht.

Hausens leger heeft op dezen dag het leeuwenaandeel in den strijd van het centrum, maar de foutieve opzet der manoeuvre en de taaie tegenstand van het detachement onder Foch verhinderen een strategisch succes; het eerste maakte een omvatting onmogelijk, het tweede verzekerde aan de Langle's leger een gunstig verloop van den terugtocht naar de Aisne. In den avond van 30 Augustus bevindt zich het III. L. op de lijn Chateau Porcien—Rethel—Tourteron, dus met den rechter vleugel aan de Aisne. Foch besluit om den volgenden dag zijn uitgeput detachement achter de Retourne terug te laten gaan2.

Intusschen had Hausen aan de O.H.L. de vraag gericht, in welke richting hij, na het bereiken der Aisne, de vervolging moest voortzetten: naar het Z. of, zooals in de Anweisungen was gelast, naar het ZW. Het overzicht van de krijgsgebeurtenissen, dat Moltke in den loop van den dag gekregen had, deed hem besluiten tot het volgende antwoord: „Mit Absicht III. Armee, in südlicher Richtung zu verfolgen, einverstanden. IV. Armee hat ihre Bewegungen mit III. Armee in Uebereinstimmung zu bringen. Linker Flügel II. Armee nimmt ungefahre Richtung Reims" s. Daarmede waren de Anweisungen van 27 Augustus voor goed van de baan. De Duitsche rechter vleugel kreeg een nieuwe oriënteering: doch niet, omdat Moltke zich eenvoudig neerlegde bij de door Kluck gekozen richting, maar omdat hij de berichten van het front te recht of ten onrechte op zoodanige wijze interpreteerde, dat de genoemde verandering van richting het

1 Weltkrieg III p. 69 e.v.

2 Maréchal Foch, Mémoires pour servir a l'histoire de la Guerre de 1914-1918 (Paris 1931) Tome I p. 87.

3 Hausen l.c. p. 160.

Sluiten