Onderstaande tekst is niet 100% betrouwbaar

rekenen, was het nog onzeker of het 5de L. erin zou slagen zijn linker vleugel buiten gevaar van omvatting te brengen, kon men nog niet vaststellen hoe de vijand het zware probleem van Parijs zou oplossen. Vandaar dat slechts in de vaagste termen over een hervatting van het offensief wordt gesproken; iets dergelijks mocht natuurlijk niet ontbreken, zoowel met het oog op de ontstelde Regeering als op het moreel, maar meer dan een „Verzierungsphrase" 1 kan men er niet in zien. Voorloopig ligt een „durer" en niet meer dan dat op den bodem van Joffre's instructie 2.

Bevestigd wordt deze opvatting door de geheime nota, welke op 2 September des avonds aan de legercommandanten wordt gezonden.

Note pour les Commandants d'Armées Le plan général d'opérations, qui a motivé 1'envoi de 1'Instruction no 4, vise les points ci-après:

a. Soustraire les armées a la pression de 1'ennemi et les amener a s'organiser et se fortifier dans la zone oü elles s'établiront en fin de repli.

b. Etablir 1'ensemble de nos forces sur une ligne générale marquée par Pont-sur-Yonne, Nogent-sur-Seine, Arcis-sur-Aube, Brienne-leChateau, Joinville (par modification a la ligne indiquée au paragraphe IV de 1'Instruction Générale no 4), sur laquelle elles se recompléteront par les envois des dépots.

c. Renforcer 1'armée de droite3 par deux corps prélevés sur les armées de Nancy et d'Epinal.

d. A ce moment, passer a 1'offensive sur tout le front.

e. Couvrir notre aile gauche par toute la cavalerie disponible entre

Montereau et Melun.

f. Demander a 1'armée anglaise de participer a la manoeuvre: 1° en tenant la Seine de Melun a Juvisy; 2° en débouchant sur le même front losque la 5e armée passera a 1'attaque.

g. Simultanément, la garnison de Paris agirait en direction de

Meaux 4. ___

1 Die Marneschlacht von Prof. Dr Walther Schultze (zweite umgearbeitete Auflage, Berlin 1923) p. 12.

2 Cf. ook Arm. franc■ I» 2 Ann. No 2152: persoonlijke nota van Joffre aan Millerand d.d. 3 Sept.

3 Bedoeld is het rechter-vleugelleger van het bewegende front, dus het 3de.

4 Arm. franc. I, 2 Ann. No 1993. De tekst dezer Note in Joffre s La

Sluiten